مردم عامی ، مردمی که اهل تحقیق نیستند ، همیشه در میان حوادث ، حوادثی را مهم می‌شمرند که از نظر تاریخ مهم باشد . شما از غالب اشخاص‌ اگر بپرسید جریانهای مهم تاریخ اسلام را بگو ، اولین جریان مهمی که به‌ ذهنش می‌آید حمله مغول است . راست است ، حمله مغول خیلی مهم است هم‌ از نظر خسارات مادی ، از نظر انسانهائی که کشت و هم از نظر خسارات‌ معنوی ، به این معنی که چقدر کتابها و کتابخانه‌ها را از بین برد و علما را کشت . حمله مغول برای دنیای اسلام فوق العاده گران تمام شد . چقدر از علما کشته شدند ، چقدر از مسلمانها کشته شدند ، چقدر شهرها خراب شد ! بعضی از شهرها را چنان از میان بردند که اصلا اثری از آنها باقی نماند منجمله شهر نیشابور که [ چنگیز ] دستور داده بود اصلا ذیحیاتی نباید در این شهر باقی بماند . این یک حادثه‌ای است ، مهم هم هست ولی به همان‌ اندازه که مهم است خودش خودش را نشان می‌دهد ، مثل آلودگی محسوس آب‌ می‌باشد . ولی بعضی از جریانات در دنیای اسلام پیدا شده است که حجم‌ ظاهریش خیلی کوچک است مانند میکروب ذره بینی که به چشم نمی‌آید ولی‌ خطرش از حمله مغول اگر بیشتر نبوده است کمتر هم نیست . مثالهایش‌ بماند تا بعد عرض بکنم . اولا باید ببینیم برای اسلام یک همچو جریانهائی وجود داشته است یا نه ؟ البته تا حدودی امکان نداشته است ولی از آن حد که بگذریم امکان داشته . آن حدی که امکان نداشته است همان است که می‌گوئید کتاب آسمانی ما قرآن‌ که ستون فقرات اسلام است تکیه گاه اسلام است . این کتاب آسمانی محفوظ و