و مغزی مشابه هستند ؟ آیا همه ، استعداد هنریشان مثل یکدیگر است ؟ چه‌ رسد به استعداد فکری و مغزی در انواع علوم که شاید نمی‌توان دو نفر را پیدا کرد که از این جهت کاملا مثل هم باشند ، همانطور که ما نمی‌توانیم دو نفر را پیدا بکنیم که از لحاظ شکل ظاهری یکجور باشند . حتی دو نفر دوقلو را نمی‌توان گفت کاملا شبیه یکدیگر هستند . همینطور است از لحاظ حالات‌ روحی . حتی دو برادر دوقلو از لحاظ روحی مشابه نیستند ، باز با هم اختلاف‌ دارند . آیا افراد بشر از لحاظ قدرت بدنی با هم مساوی آفریده شده اند ؟ از لحاظ احساسات و عواطف مساوی آفریده شده‌اند ؟ از لحاظ تمایلات ذوقی‌ یکجور آفریده شده‌اند ؟ در یکی ذوق تجارت است ، در یکی ذوق قضاء است ، در یکی ذوق سیاست است و در دیگری ذوق تحصیل . حال که افراد متفاوت‌ آفریده شده‌اند ، پس محصول کار افراد با یکدیگر مساوی نیست یعنی در یک‌ نفر قدرت کار و کوشش بیشتر است و در دیگری کمتر . در اتحاد جماهیر شوروی هم همه افراد ، آن نبوغ خروشچف را ندارند . حالا که افراد از لحاظ نبوغ و قدرت کار و ابتکار مساوی نیستند ، آیا باید علیرغم این تفاوتشان‌ به آنها علی السویه پاداش بدهیم ؟ یعنی اگر ما دو بچه را به مدرسه‌ فرستادیم ، یکی پرکار بود و دیگری تنبل ، آیا آخر سال هنگام نمره دادن ، به آنها یکجور نمره بدهیم و بگوئیم کشورمان کشور مساوات است و ما این‌ تفاوتها را قائل نیستیم ؟ ! آخر سال ببینیم آن شاگرد زرنگ نمره‌اش بیست‌ است و دیگری نمره‌اش پنج است . بیائیم بین این دو معدل بگیریم و به هر کدام نمره دوازده و نیم بدهیم که مساوی بشوند . این خلاف عدالت و عین‌ ظلم