اسلام و مقتضیات زمان 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١
از همین جا ما به این مطلب میرسیم که تغییراتی که در زندگی بشر پیدا میشود دو نوع است : یک نوع تغییرات صحیح و یک نوع تغییرات ناصحیح ، اعتلائی و غیر اعتلائی . پس یک مطلب دیگر را از اینجا نتیجه میگیریم و آن اینست که اگر از ما بپرسند آیا با تغییراتی که در زمان پیدا میشود باید هماهنگی کرد یا باید مخالفت کرد ، باید اینجور جواب بدهیم که با تغییرات زمان نه باید دربست هماهنگی کرد و نه در بست و صددرصد مخالفت کرد ، چون زمان را انسان میسازد و انسان موجودی است که میتواند زمان را در جهت خوبی تغییر بدهد و میتواند زمان را در جهت بدی تغییر بدهد ، پس با تغییراتی که در جهت خوبی است باید هماهنگی کرد و با تغییراتی که در جهت بدی است نه تنها نباید هماهنگی کرد بلکه باید مخالفت کرد . اکنون سؤال دیگری پیش میآید که کدام تغییرات است که باید آنها را به حساب ترقی و اعتلاء بگذاریم و کدام تغییرات است که باید آنها را به حساب فساد و انحراف بگذاریم ؟ ما از کجا بفهمیم که یک تغییر اوضاع خوب است و ما هم باید هماهنگی بکنیم یا بد است و باید مخالفت بکنیم ؟ مقیاس آن چیست ؟ عقل برای انسان راهنمای خوبی است . عقل را خداوند به انسان داده است برای اینکه راه کمال را از راههای انحراف تشخیص بدهد . وضع بشر نشان میدهد که بشر گاهی به حکم عقل راه صحیح را طی میکند ، گاهی به حکم اشتباه و جهالت و هواپرستی راه انحراف را طی میکند .