مضیق ، تنگ و تاریک به وجود آوردند . به همین دلیل اینها بعدها منقرض‌ شدند چون اساسا فقه اینها فقه عملی نبود ، نمی‌شد جامعه‌ای خود را پایبند به این فقه بکند و بتواند به زندگی خود ادامه بدهد . البته اینها سالها وجود داشتند و با خلفای بعد هم مخالفت کردند چون با تمام خلفا مخالف‌ بودند . با عثمان خوب نبودند . می‌گفتند عثمان نیمه اول عمرش خوب بود ، نیمه دومش بد . با علی خوب نبودند می‌گفتند اوائل خوب بود ولی بعد آن‌ وقتی که تن به حکمیت داد العیاذبالله کافر شد . با معاویه براستی دشمن‌ بودند . معاویه را از علی هم بدتر می‌دانستند و بعد هم با تمام خلفا بد بودند و با همه جنگیدند تا بالاخره منقرض شدند .
خوارج به تعبیر امیرالمؤمنین سوء نیت نداشتند ، کج سلیقه بودند ، جمود فکری داشتند . در نهج البلاغه ، حضرت می‌فرماید : « لا تقتلوا الخوارج بعدی‌ ، فلیس من طلب الحق فاخطاه کمن طلب الباطل فادرکه » [١] مقایسه‌ می‌کرد میان خوارج و اصحاب معاویه . فرمود بعد از من خوارج را نکشید ، اینها با اصحاب معاویه خیلی فرق دارند ، اینها دنبال حق هستند ولی‌ احمقند ، اما آنها از اول دنبال باطلند و به آن هم رسیدند . جمله دیگری‌ حضرت درباره اینها دارد که خیلی عجیب است ، می‌فرماید : « فانی فقأت‌ عین الفتنه ، و لم یکن لیجتری علیها احد غیری » [٢] این را همه‌ نوشته‌اند که این جمله را حضرت بعد از فراغ از کشتن خوارج فرموده است .
فرمود : من

[١] نهج البلاغه ، خطبه . ٥٩ [٢] نهج البلاغه ، خطبه . ٩١