اسلام و مقتضیات زمان 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٨
مفقودهای در دنیا هست . حتی بعضی از مادیین گفتند که آن حلقه مفقوده هم پیدا شده و دیگر تمام حلقات به یکدیگر متصلند . این ، شتابزدگی است . راه وسط اینست که انسان عقل را پیشوا قرار بدهد یعنی در کار عقل شتابزدگی نکند ، در کار عقل تا قضیه روشن نشده است اظهار نظر نکند ، در کار عقل تمایلات نفسانی خودش را حساب نکند . طبیعت دزد است یعنی گاهی عقل انسان میخواهد قضاوت بکند ، طبیعتش میل دارد به یک طرف قضاوت بکند . طبیعت ، عقل را اغفال میکند . میگوید ( دکارت ) : باید حساب نفس را در قضاوتها داشت ، حساب تمایلات نفس را باید کرد . ( موضوع علامه حلی و نجس شدن چاه ) . یکی دیگر از چیزهائی که عقل انسان را دچار اشتباه و گمراهی میکند ، روش و راه نیاکان است . این موضوع را فراموش نکنید که خیلی مهم است . " فرانسیس بیکن " گفته است یکی از چیزهائی که عقل انسان را فریب میدهد راهی است که گذشتگان آن راه را رفتهاند . او تعبیر به " بت " میکند میگوید : اینها برای بشر بت است و عقل انسان را فریب میدهد که انسان اگر دید پدر و مادرش کاری را میکردند او هم همان راه را میرود . راه گذشتگان به انسان اجازه نمیدهد که آزاد فکر بکند ، جلوی آزادی فکر را میگیرد . قرآن روی این موضوع عجیب تکیه کرده است . اولین کتابی که این حرفها را زده است قرآن است . من یکوقت تمام قرآن را جستجو کردم دیدم هر پیغمبری که آمده است وقتی با ملتش مواجه شده است ، ملتش به او گفتهاند که تو میخواهی ما را بر خلاف سیره پدرانمان دعوت بکنی ، پدران ما