نیست و نخواهد آمد ، مانند مرحوم شیخ فضل الله نوری . به هر حال یک همچه جریانی بوجود آمد و چه حوادث تلخ و خونینی به وجود آورد . مجتهدین کشته شدند ، مردی مانند آقا شیخ فضل الله نوری به دار زده‌ شد . این یک امر کوچکی نیست . مرحوم نوری مرد بزرگی بود ، مجتهد مسلم و تا حدودی که شنیده‌ایم مرد بسیار پاک و با تقوا و عادلی بود ، مجتهد مسلم‌ العداله و عادل مسلم الاجتهاد بود . ما مطلب را از یک زاویه بالخصوصی‌ می‌خواهیم مطالعه بکنیم یعنی آن را تفکیک می‌کنیم از عوامل خارجی و از این‌ جهت که آیا ایران آن روز مستعد مشروطیت بود یا نبود . فرض می‌کنیم یک‌ جائی را غیر از مملکت خودمان ، غیر از زمان خودمان ، یعنی فرض می‌کنیم‌ یک کشور اسلامی را که در آن مردم مستعد هستند یعنی می‌فهمند که مشروطیت‌ یعنی چه ، چون در آن موقع اغلب مردم نمی‌دانستند که مشروطیت چیست . می‌آمدند در خانه مردم می‌گفتند آیا می‌دانید مشروطیت چیست ؟ اگر مملکت‌ مشروطه بشود نانهای سنگک بزرگ با کباب به خانه شما می‌آورند . یک مرد ساده لوحی می‌گفت عجب ! مشروطه یعنی شما می‌خواهید مشروطه خانم را بیاورید اینجا و او را پادشاه کنید . و از این جریانها زیاد بوده است که‌ نه آن کسی که به نفع مشروطیت مبارزه می‌کرد می‌فهمید چه می‌گوید و نه آن‌ کسی که به نفع استبداد کار می‌کرد می‌فهمید دنبال چه می‌رود . مستعدنبودن‌ ملت یعنی اینکه نمی‌فهمید . ما می‌خواهیم فرض کنیم یک کشوری را که‌ مردمش می‌فهمند . همچنین فرض کنیم که عوامل خارجی