جریان دیگر جریان اخباریگری است . این دو جریان خیلی شبیه یکدیگر هستند . راجع به اخباریگری عرض کردم که خیلی تفاوتها میان روش اخباریین‌ و روش مجتهدین است ولی اگر بخواهیم اساس را به دست بیاوریم که روح‌ اخباریگری چیست ، می‌بینیم روح اخباریگری را جمود تشکیل داده است . جمود این است که می‌گوید اجتهاد که اظهار نظر است ، تفکر است ، تجزیه و تحلیل است و به عبارت دیگر عقل را در دین دخالت دادن است ، درست‌ نیست . و گفتند قرآن هم برای فهمیدن نیست ، ما حق نداریم مستقیما به‌ قرآن مراجعه کنیم ، آن برای ائمه است و ما باید به اخبار و روایات‌ مراجعه کنیم . جریان دیگری هم هست که مربوط به زمان خودمان است و آن ، جریان‌ مشروطیت است . مشروطیت که به ایران آمد اگر تاریخش را خوانده باشید مردم ایران را به دو قسم منقسم کرد . گروهی طرفدار استبداد و گروهی‌ طرفدار مشروطیت . هم سیاسیون منقسم شدند و هم روحانیون ، آنهم روحانیون‌ بزرگ . عده‌ای حامی مشروطیت شدند و سخت از آن حمایت کردند و عده‌ای‌ دیگر با مشروطیت مخالفت کردند بطوری که مخصوصا مخالفین درهر جا که‌ بودند ، در حوزه‌های علمیه ، فضلا ، مدرسین و طلابی را که طرفدار مشروطیت‌ بودند از خود نمی‌دانستند یعنی اگر می‌فهمیدند فلان شخص طرفدار مشروطیت‌ است ، به هیچ وجه به او شهریه نمی‌دادند . کم کم کار به جائی رسید که هر دسته ، دسته دیگر را تکفیر و تفسیق می‌کردند و واقعا فتنه بزرگی در دنیای‌ روحانیت بوجود آمد چون موضوع اینجور نبود که مثلا سیاسیون