اسلام و مقتضیات زمان 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٢
بزرگترین علت انقراض آنها این بود که منطق را در کار خودشان دخالت نمیدادند بالاخص در امر به معروف و نهی از منکر ، و حال آنکه باید منطق را دخالت داد . اولین جریان جمودی که در دنیای اسلام پیش آمد همین جمودی است که اینها به خرج دادند . اگر بخواهید بفهمید جمود با دنیای اسلام چه کرده است ، همین موضوع را در نظر بگیرید که علی بن ابی طالب را چی کشت ؟ یک وقت میگوئیم علی را کی کشت و یک وقت میگوئیم چی کشت ؟ اگر بگوئیم علی را کی کشت ؟ البته عبدالرحمن بن ملجم ، واگر بگوئیم علی را چی کشت ، باید بگوئیم جمود و خشک مغزی و خشکه مقدسی . همینهائی که آمده بودند علی را بکشند از سر شب تا صبح عبادت میکردند . واقعا خیلی تأثر آور است . علی به جهالت و نادانی اینها ترحم میکرد ، تا آخر هم حقوق اینها را از بیت المال میداد و به اینها آزادی فکری میداد . بالاخره توطئه چیدند که سه نفر را از بین ببرند . همان جریان توطئهای که میدانید . تنها کسی که موفق شد عبدالرحمن بود و البته او از دیگران هم کمک گرفت . ابن ابی الحدید میگوید : اگر میخواهید بفهمید که جمود و جهالت چیست ، به این نکته توجه کنید که اینها وقتی که قرار گذاشتند این کار را بکنند ، مخصوصا شب نوزدهم رمضان را انتخاب کردند . گفتند ما میخواهیم خدا را عبادت بکنیم و چون میخواهیم امر خیری را انجام بدهیم پس بهتر اینست که این کار را در یکی از شبهای عزیز قرار بدهیم که اجر بیشتری ببریم .