اسلام و مقتضیات زمان 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١١
باید در همان زمان وجود پیدا بکند و محال است که در زمان دیگر وجود پیدا
بکند . محال است که یک لحظه از زمانی که باید وجود پیدا بکند ، جلو یا
عقب بیفتد . هر حادثهای زمان مخصوص به خود دارد ، امکان اینکه یک لحظه
از زمان خودش جلو یا عقب بیفتد وجود ندارد چنانکه میگویند : الامور
مرهونه باوقاتها امور ، اشیاء در گرو زمان خودشان هستند .
قرآن کریم راجع به فرا رسیدن مهلت امتها میفرماید : « فاذا جاء اجلهم
لا یستأخرون ساعه و لا یستقدمون »[١] آنگاه که مدت اینها به پایان
میرسد ، نه ساعتی از آن وقت عقب میافتند و نه ساعتی جلو . راجع به
اینکه سنتی که در این عالم هست تخلف ناپذیر است ، در آیات قرآن کریم
نظیر تعبیری که عرض میکنم و در بعضی جاها عین این تعبیر هست : سنه الله
: « و لن تجد لسنه الله تبدیلا و لن تجد لسنه الله تحویلا »[٢] سنت خدا
نه تغییر پذیر است و نه تحول پذیر . مثلا شما در جلوی چشم خودتان میبینید
یک برگ درخت حرکت کرد . میبینید اولا حرکت کرد ، ثانیا در یک لحظه
معین حرکت کرد یعنی الان که شما نگاه میکنید ، مثلا ساعت ١٢ روز بیستم
دیماه ١٣٤٥ ، دقیقه فلان ، ثانیه فلان میباشد . محال بوده است که این برگ
در این لحظه حرکت نکند و محال بوده است که در غیر این لحظه همین حرکت
را انجام بدهد . حرکت این برگ معلول یک باد است و وقتی که این باد
بیاید ، محال است که این برگ تغییر وضع ندهد . حرکت آن باد به نوبه
[١] سوره اعراف ، آیه . ٣٤ [٢] سوره فاطر ، آیه . ٤٣