مشاهده می‌کردند که این دو قابل مقایسه نیستند ، قهرا قرآن را انتخاب‌ می‌کردند . این خودش دلیل بر رشد ملت ایران است ، دلیل براینست که‌ ملت ایران در عین اینکه به ملیت خودش علاقمند بوده است ، ولی تعصب‌ ملی چشم او را هرگز کور نکرده است . یعنی به خاطر تعصبات ملی پا روی‌ حقیقت نمی‌گذاشتند . مسلم از جنبه ملیت ، ملت ایران با ملت عرب خوب‌ نبودند . معلوم است دو ملت و دو نژاد بودند . این ، طبیعت بشر است . ما می‌بینیم مردم دو قریه نسبت به ده خودشان تعصب دارند ، مردم دو شهر نسبت به شهرهای خودشان تعصب دارند ، مردم دو کشور هم نسبت به کشور خودشان تعصب دارند . این خاصیت بشر است و این را نمی‌شود به کلی از بشر گرفت مگر در مورد افراد معدودی . بعضی از ملل ، این تعصبات چشم آنها را کور می‌کند یعنی آنقدر تعصب دارند که وقتی در مقابل حقیقت قرار می‌گیرند به آن پشت می‌کنند . ولی بعضی دیگر از ملل در عین حال تعصب ، آنها را کور و کر نمی‌کند . این ، فخر ملت ایران است که تعصب او را کور و کر نکرد . نگفت چون قرآن از میان ملت ما برنخاسته است ، هر چه هم خوب‌ باشد آن را نمی‌خواهیم ، بلکه گفت خوب را باید گرفت . اگر از میان ملت‌ خودش هم چیزی برخاسته بود که آن را حقیقت نمی‌دانست ، با آن مبارزه کرد ، چنانکه با مانویت مبارزه کرد ، با بابک خرم دین مبارزه کرد ، افشین‌ را که یک سردار ایرانی است کشت . پس ملت ایران رشد خودش را در این‌ جهت که اگر حقیقتی را ببیند ولو از خارج باشد آن را می‌پذیرد ، ثابت‌ کرده است همانطور که اسلام را پذیرفت ، واگر باطلی را ببیند ولو از