پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٦ - شرح و تفسير مردان الهى و اهل ذكر

جمله‌هاى بعد از آن اشاره به اين است كه آنها هرگز خود را از مسئوليّتهاى اجتماعى؛ مانند گوشه‌گيران و چلّه‌نشينان كنار نمى‌كشند، بلكه در ميدان ارشاد جاهل و تنبيه غافل و امر به معروف و نهى از منكر كاملا فعّال‌اند و با توجّه به اينكه جمله به صورت فعل مضارع آمده و فعل مضارع دلالت بر استمرار دارد نشان مى‌دهد كه اين برنامه، برنامه هميشگى آنان است.

شايان توجّه اينكه امام در اينجا مى‌فرمايد: «آنها هم خود عامل به معروف‌اند و هم دعوت كننده به آن، و هم خود تارك منكرند و هم ناهى از آن»، همان گونه كه امام عليه السّلام در خطبه ١٧٥ مى‌فرمايد: «أيّها النّاس إنّي، و اللّه، ما أحثّكم على طاعة إلّا و أسبقكم إليها، و لا أنّهاكم عن معصية إلّا و أتناهى قبلكم عنها! اى مردم! به خدا سوگند من شما را به كار نيكى دعوت نمى‌كنم مگر اينكه پيش از شما به آن عمل مى‌كنم و از منكرى باز نمى‌دارم مگر اينكه خودم قبلا از آن چشم مى‌پوشم».

سپس امام عليه السّلام در ادامه اين سخن، به شرح بيشترى درباره حالات اين مردان الهى و اهل ذكر پرداخته، مى‌فرمايد: « (با اينكه در دنيا هستند) گويى آن را رها كرده و به آخرت پيوسته‌اند و در آن قرار دارند، و به همين سبب ماوراى دنيا را مشاهده كرده‌اند»؛ (فكأنّما قطعوا الدّنيا إلى الآخرة و هم فيها، فشاهدوا ما وراء ذلك).

آرى! آنها با چشم حقيقت بين و نافذشان از اين جهان، عالم پس از مرگ و برزخ و قيامت را مى‌بينند و سرنوشت نيكوكاران و تبهكاران را مشاهده مى‌كنند.

سپس در توضيح اين سخن مى‌افزايد: «گويى از پشت ديواره اين دنيا سر بر آورده و به برزخيان و اقامت طولانى آنها در آنجا مى‌نگرند (و از آن برتر قيامت را با چشم دل مى‌بيند) و مشاهده مى‌كنند كه رستاخيز وعده‌هاى خود را براى آنها عملى ساخته است»؛ (فكأنّما اطّلعوا غيوب أهل البرزخ في طول الإقامة فيه، و