پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٥ - شرح و تفسير چرا بر خود رحم نمىكنى؟
عزم راسخ مداوا كن و اين خواب غفلتى كه چشمت را فروگرفته با بيدارى برطرف ساز»؛ (و كيف لا يوقظك خوف بيات [١] نقمة، و قد تورّطت [٢] بمعاصيه مدارج سطواته [٣]! فتداو من داء الفترة في قلبك بعزيمة، و من كرى [٤] الغفلة في ناظرك بيقظة).
مىدانيم براى نجات و رهايى از خطر دو چيز لازم است: بيدارى و هوشيارى از يكسو و تصميم و عزم راسخ از سوى ديگر و امام عليه السّلام در اين عبارت كوتاه به هردو اشاره فرموده است و بىخبران را هشدار مىدهد كه از خواب غفلت برخيزند و براى نجات خويش از چنگال معاصى كه آتش خشم و غضب الهى را بر مىافروزد تا وقت نگذشته است تصميم بگيرند.
تعبير به «بيات نقمة» (عذاب شبانه) براى اين است كه بلاهايى كه در شب نازل مىشود قربانى زيادترى مىگيرد؛ زلزلهها، سيلابها و طوفانهايى كه در شب رخ مىدهد هنگامى كه مردم در خوابند و هيچگونه دفاعى از خود ندارند.
قرآن مجيد مىفرمايد: « «أَ فَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا بَياتاً وَ هُمْ نائِمُونَ أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنا ضُحًى وَ هُمْ يَلْعَبُونَ»؛ آيا اهل شهرها و آباديها از اين ايمنند كه عذاب ما شبانه به سراغ آنها بيايد در حالى كه در خواب باشند؟ آيا اهل شهرها و آباديها از اين ايمنند كه عذاب ما هنگامه روز به سراغشان بيايد در حالى كه سرگرم بازى هستند؟». [٥]
در پايان اين فقره مىفرمايد: « (بنابراين بيدار باش) و مطيع خداوند شو و با ياد او انس گير»؛ (و كن للّه مطيعا، و بذكره آنسا).
[١]. «بيات» اين واژه هرگاه مصدر باشد به معناى ماندن و بيتوته كردن شبانه در جايى است و هرگاه معناى اسمى داشته باشد به معناى شبانگاه است و در جمله بالا همين معنا اراده شده است.
[٢]. «تورّطت» از ريشه «ورط» بر وزن «شرط» به معناى انداختن در گرداب يا باتلاق است و «قد تورّطت بمعاصيه» يعنى خود را به سبب معصيتها به گرداب و باتلاق قهر و خشم خدا افكندهاى.
[٣]. «سطوات» جمع «سطوه» به معناى قهر و غلبه و سلطه بر چيزى است.
[٤]. «كرى» به معناى مصدر و به معناى چرت زدن و به خواب رفتن است.
[٥]. اعراف، آيه ٩٧- ٩٨.