پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩١ - شرح و تفسير آل محمّد عليهم السّلام اركان ديناند

نصابه‌ [١]، و انزاح‌ [٢] الباطل عن مقامه، و انقطع لسانه عن منبته).

اين تعبير اشاره به انحرافاتى است كه بعد از رسول اللّه مخصوصا در عصر خليفه سوم روى داد؛ بيت المال اسلام بازيچه دست گروهى دنياپرست شد و بنى اميّه كه بازماندگان دشمن شماره يك اسلام؛ يعنى ابو سفيان بودند، مقامات مهم را در حكومت اسلامى در اختيار گرفتند و هر كارى از دستشان ساخته بود كردند و نتيجه آن شورشى بود كه بر ضد خليفه بر پا شد و منجر به كشته شدن خليفه و دستياران او [٣] در برابر چشم مهاجران و انصار شد بى‌آنكه از وى دفاع كنند.

ولى هنگامى كه امام امير مؤمنان على عليه السّلام زمام حكومت را به دست گرفت حق به جايگاه اصلى‌اش بازگشت و طرفداران باطل كنار زده شدند و ديگر كسى قدرت نداشت كه از وضعيت سابق دفاع كند و حقوق توده‌هاى مستضعف مسلمين را در كام دنياپرستان جاه‌طلب و زياده‌خواه بريزد.

نه‌تنها امير مؤمنان، بلكه همه امامان اهل‌بيت عليهم‌السّلام به حكم داشتن مقام عصمت كه با دلايل مختلف ازجمله حديث ثقلين، قابل اثبات است هرگاه قدرت حكومت را به دست مى‌گرفتند به يقين همين امور رخ مى‌داد.

در پايان به بيان آخرين وصف مى‌فرمايد: «آنها دين را درك كردند؛ دركى توأم با نگهدارى كامل و عمل، نه تنها با شنيدن و روايت كردن، چرا كه راويان علم فراوانند و عمل‌كنندگان آن كم»؛ (عملوا الدّين عقل وعاية [٤] و رعاية، لا عقل سماع‌

[١]. «نصاب» در اصل به معناى محل بازگشت و جايگاه مناسب و ريشه و ابتداى هر چيزى است. سپس به اندازه و مقدار در باب زكات و مانند آن اطلاق شده است.

[٢]. «انزاح» از ريشه «زوح» بر وزن «زوج» در اصل به معناى كوچ كردن از مكان است. سپس در مورد هر چيزى كه از جايگاهش كنار برود اطلاق شده است.

[٣]. رجوع كنيد به: تاريخ طبرى، ج ٣، ص ٤٤٠- ٤٤١.

[٤]. اين واژه در منابع لغت به اين صورت ديده نشد و صحيح آن «وعاء» است كه به معناى ظرف براى چيزى است و به نظر مى‌رسد كه نسخه اصلى وعاء بوده كه هماهنگ با سماع در جمله بعد است.