پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٨ - شرح و تفسير راهنمايان ره پويان راه حق

بنور يقظة في الأبصار و الأسماع و الأفئدة، يذكّرون بأيّام اللّه، و يخوّفون مقامه، بمنزلة الأدلّة في الفلوات‌ [١]).

اين تعبير ممكن است اشاره به اوصياى انبيا باشد كه در فترتها همواره وجود داشته‌اند و حقايق را از طريق الهامات قلبى از ساحت قدس الهى مى‌گرفتند و به بندگان مى‌رساندند.

نيز ممكن است اشاره به مردان صالح و مخلص و عارف و بصيرى غير از انبيا و اوصيا باشد كه در هر زمانى در ميان مردم وجود دارند؛ آنها نيز با الهامات الهى و تأييدات ربّانى به صراط مستقيم الهى واقف مى‌شوند و سعى در هدايت ديگران دارند.

نيز شايد هر دو گروه را شامل شود.

تعبير به «ادلّه» جمع دليل اشاره به چيزى است كه در مسافرتهاى زمانهاى گذشته وجود داشته است. در آن زمان جاده‌هاى مشخصى مانند امروز نبود كه انسان از آن برود و به مقصد برسد، به‌همين دليل قافله‌ها افراد راه‌شناسى با خود بر مى‌داشتند كه در بيابان راه را گم نكنند و آنها را «دليل راه» مى‌ناميدند. اين مردان الهى در بيابان زندگى دنيا همچون دليل راهند كه قافله‌هاى انسانى را از گم گشتن و هلاك شدن نجات مى‌دهند.

در ادامه سخن مى‌افزايد: «اين راهنمايان راه هر كس را كه راه مستقيم را در پيش مى‌گرفت طريقش را مى‌ستودند و او را بشارت به نجات مى‌دادند و آن كس كه به جانب چپ و راست منحرف شده بود طريقش را نكوهش مى‌كردند و از هلاكت بر حذرش مى‌داشتند»؛ (من أخذ القصد حمدوا إليه طريقه، و بشّروه بالنّجاة، و من أخذ يمينا و شمالا ذمّوا إليه الطّريق، و حذروه من الهلكة.

آرى! آنها كاملا مراقب همنوعان خود بودند؛ رهروان راستين را تشويق‌

[١]. «فلوات» جمع «فلات» به معناى بيابان خشك و بى‌آب و علف يا صحراى وسيع است.