پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٧ - شرح و تفسير انواع ناملايمات را تحمل كردم

كسى بردن است.

جمله‌ «إنّهم قد قطعوا رحمي» ممكن است اشاره به اين باشد كه غاصبان خلافت تكيه بر خويشاوندى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله مى‌كردند در حالى كه خويشاوندى امام از همه آنها نزديك‌تر بود.

جمله‌ «أكفؤوا إنّائي» ممكن است اشاره به اين باشد كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله اين پيمانه را پر كرده بود و به دست امام داده بود و او را- كه سزاوارترين مسلمانان به خلافت بود- بارها را معرفى فرموده بود؛ ولى آنها اين پيمانه آب حيات را به كلى واژگون كردند.

اينكه مى‌فرمايد: «من از همه سزاوارتر به اين حق بودم» براى هر انسان منصفى با دلايل عقلى و نقلى ثابت شده است؛ نه كسى علم آن حضرت را داشت و نه شجاعت، تقوا، زهد و كفايتش را.

ابن ابى الحديد در شرح خطبه ١٧٢ هنگام ذكر اين جمله؛ جمله‌هاى مشابه ديگرى نقل مى‌كند كه همه آنها دلالت دارد بر اينكه على عليه السّلام خلافت را حقّ مسلم خود مى‌دانست و ديگران را غاصب اين حق مى‌شمرد. سپس اضافه مى‌كند: «اماميّه و زيديّه اين جمله‌ها را مطابق ظاهرش تفسير كرده‌اند و غير على عليه السّلام را لايق اين مقام ندانسته‌اند» بعد تصريح مى‌كند: «گرچه ظاهر اين جمله‌ها همان است كه آنها مى‌گويند؛ ولى ما بايد آنها را مانند آيات متشابه قرآن بدانيم و بر ظاهر آن تكيه نكنيم» [١].

اين سخن عجيب، ناشى از نوعى تعصّب و ذهنيتهاى نادرست است و معناى اين سخن آن است كه هرچه را مايل نبوديم بپذيريم، بگوييم جزء متشابهات است در حالى كه متشابه آنجاست كه سخنى ابهام و اجمال داشته باشد؛ نه اين‌گونه سخنان واضح و آشكار.

[١]. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج ٩، ص ٣٠٧.