پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦١ - شرح و تفسير عاقبت كار رهروان راه حق
و بزرگى كه مأمور به آن بودهاند و كوتاهى كردهاند يا از آن نهى شده بودند و مرتكب گشتهاند حساب مىكنند و سنگينى بار خطاهايشان را بر دوش خود احساس كرده كه از كشيدن اين بار سنگين ناتوانند و در نتيجه گريه گلويشان را فشرده و با صداى بلند همراه با يكديگر ضجّه مىزنند و در پيشگاه پروردگارشان در مقام اظهار ندامت و اعتراف به تقصير آمدهاند»؛ (فلو مثّلتهم [١] لعقلك في مقاومهم [٢] المحمودة، و مجالسهم المشهودة، و قد نشروا دواوين [٣] أعمالهم، و فرغوا لمحاسبة أنفسهم على كلّ صغيرة و كبيرة أمروا بها فقصّروا عنها، أو نهوا عنها ففرّطوا فيها، و حمّلوا ثقل أوزارهم [٤] ظهورهم، فضعفوا عن الاستقلال بها، فنشجوا [٥] نشيجا، و تجاوبوا [٦] نجيبا [٧]، يعجّون [٨] إلى ربّهم من مقام ندّم و اعتراف).
سپس امام عليه السّلام بعد از ذكر حالات و اولياء اللّه كه چگونه آنها مراقب حالات خويش و مشغول محاسبه اعمال خود هستند و چگونه در برابر كوتاهىهايى كه از آنها سرزده، عكس العمل نشان مىدهند و به درگاه خدا مىنالند، به نتيجه آن پرداخته مىفرمايد: « (اگر آن حالات و آن عوالم معنوى را در نظر مجسّم كنى) خواهى ديد كه آنان نشانههاى هدايت و چراغهاى پرفروغ برطرف كننده تاريكيها هستند. فرشتگان آنها را درميان گرفته و آرامش و سكينه الهى بر آنها نازل شده، درهاى آسمان به رويشان گشوده و جايگاه و مقامهاى والاى كرامت
[١]. «مثلتهم» از ريشه «تمثيل» بر وزن «حلول» به معناى مجسم ساختن گرفته شده است.
[٢]. «مقاوم» جمع «مقام» به معناى جايگاه است خواه جايگاه معنوى باشد يا جايگاه جسمانى.
[٣]. «دواوين» جمع «ديوان» به معناى دفتر و در اينجا به معناى نامه عمل است.
[٤]. «اوزار» جمع «حرز» بر وزن «حسرز» به معناى بار سنگين است و در اينجا به معناى بار سنگين مسئوليّتهاست.
[٥]. «نشيج» به معناى گلوگير شدن از گريه و رفت و آمد صدا در گلو بر اثر گريه است كه در فارسى هقهق كردن به آن گفته مىشود.
[٦]. «تجاوبوا» از ريشه «تجاوب» به معناى پاسخ دادن به يكديگر و هماهنگ شدن است و در اينجا اشاره به گروهى است كه در يك مجلس مىنشينند و باهم مىگريند.
[٧]. «نحيب» به معناى گريه شديد و شيون كردن است.
[٨]. «يعجون» از ريشه «عج» بر وزن «حج» به معناى فرياد زدن است.