پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٩ - نكته ثواب، استحقاق است يا تفضّل؟

اين درست به آن مى‌ماند كه طبيب دلسوز و مهربانى به بيمار خود دستورات لازم را به طور رايگان دهد و حتى داروها را در اختيار او بگذارد و بيمار به آن دستورها عمل كند و از شرّ بيمارى رهايى يابد. آيا اگر اين بيمار نزد طبيب برود و از مطالبه اجر و پاداشى بر اطاعت امر وى كند همگان تعجب نمى‌كنند و بر كار او نمى‌خندند؟

تمام اوامر و نواهى الهى در واقع همين‌گونه است و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله طبيب دوّار به طب بوده و آنچه گفته است در مسير منافع مكلّفان قرار گرفته است، بنابراين جايى براى اين بحث باقى نمى‌ماند كه آيا مردم در برابر طاعات خود استحقاق ثواب دارند يا ثواب تفضّل است؟

آرى، خداوند به لطف و كرمش براى تشويق مردم به اطاعتى كه موجب كمال آنهاست پاداشى بر عهده گرفته و وعده ثواب داده و چون چنين وعده‌اى هرگز از آن تخلّف نخواهد كرد، زيرا تخلّف از وعده بر حكيم قادر و عالم، محال است.

قرآن مجيد مى‌فرمايد: « «كَتَبَ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ»؛ خداوند رحمت را بر خود مقرّر داشته است». [١]

از سوى ديگر مى‌فرمايد: « «إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ»؛ خداوند از وعده خويش تخلّف نمى‌كند». [٢]

(١). انعام، آيه ١٢، همين تعبير در آيه ٥٤ با اضافه كلمه «ربكم» آمده است.

(٢). آل عمران، آيه ٩.