پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥١ - شرح و تفسير لزوم همكارى در اداى حقوق

نصيحت ديگران نيست، زيرا نقصها و كوتاهيها در نظر ديگران بهتر خودنمايى مى‌كند و حبّ ذات، مانع از آن است كه انسان نقص خود را ببيند.

در حديث مشروحى مى‌خوانيم: «هنگامى كه به امام سجاد على بن الحسين عليه السّلام عرض كردند چرا اين همه براى عبادت پروردگار به خود رنج و زحمت مى‌دهى با اينكه پاره تن پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و فرزندزاده او هستى؟ امام عليه السّلام اشاره به عبادات بسيار سخت و سنگين پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله كرد و فرمود: همين سؤالى را كه از من پرسيديد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله پرسيدند و آن حضرت در پاسخ فرمود: به خدا سوگند اگر تمام اعضاى من در اين راه قطعه قطعه شود و اشك چشمانم بر سينه‌ام جارى شود، هرگز عشرى از اعشار و كمى از بسيار از شكر يك نعمت او را نمى‌توانم به جا آورم» [١].

سپس امام عليه السّلام در بيان آن‌دو اصل ديگر اجتماعى مى‌فرمايد: «هيچ‌كس- هر اندازه مقام و منزلتش در حق بزرگ باشد و فضيلتش در دين سابقه‌دار، برتر از آن نيست كه در انجام حقى كه خدا بر عهده او گذارده، بى‌نياز از كمك ديگران باشد و نيز هيچ‌كس- هرچند مردم او را كوچك بشمارند و با ديده حقارت به او بنگرند- كمتر از آن نيست كه به ديگران در راه انجام حق كمك كند يا به او در اين راه كمك شود»؛ (و ليس امرؤ- و إن عظمت في الحقّ منزلته، و تقدّمت في الدّين فضيلته- بفوق أن يعان على ما حمّله اللّه من حقّه. ولا امرؤ- و إن صغّرته النّفوس، و اقتحمته‌ [٢] العيون- بدون أن يعين على ذلك أو يعان عليه).

اشاره به اينكه همه بايد اين حقيقت را درك كنند كه هيچ‌يك از اقويا و ضعفا در صحنه اجتماع، از ديگرى بى‌نياز نيستند. خداوند همه نيروها را به يك نفر نداده و در هر سرى ذوقى و فكرى و در هر تنى قدرتى و نيرويى آفريده است؛

[١]. بحار الانوار، ج ٤٦، ص ٥٦، ح ١٠.

[٢]. «اقتحمت» از ريشه «اقتحام» به معناى پنهان شدن يا بى‌مطالعه وارد كارى گشتن و نيز به معناى كوچك و بى‌ارزش شمردن است و ريشه اصلى آن «قحم» بر وزن «فهم» به معناى نسنجيده دست به كارى زدن است.