پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٠ - شرح و تفسير عاقبت كار رهروان راه حق

با يكديگر ضجّه مى‌زنند و در پيشگاه پروردگارشان در مقام اظهار ندامت و اعتراف به تقصير آمده‌اند. (آرى اگر آن حالات و آن عوالم معنوى را در نظر مجسّم كنى) خواهى ديد كه آنان نشانه‌هاى هدايت و چراغهاى پرفروغ بر طرف كننده تاريكيها هستند. فرشتگان آنها را در ميان گرفته و آرامش و سكينه الهى بر آنها نازل شده، درهاى آسمان به رويشان گشوده و جايگاه و مقامهاى و الاى كرامت براى آنان فراهم گشته است، در جايى كه خداوند به آنها نظر رحمت افكنده و از سعى و كوشش آنها راضى است و موقعيّتشان را مى‌ستايد. آنها با دعا و نيايش به درگاه خدا آرامش عفو و گذشت او را مى‌طلبند و گروگان نيازمندى به فضل او و اسيران فروتنى در برابر عظمتش هستند، غم و اندوه طولانى (به سبب احساس تقصير در اطاعت و بندگى) قلبشان را مجروح ساخته و گريه‌هاى بسيار چشمانشان را خسته كرده است. براى هر درى كه اميد عفو و رحمت خدا در آن باشد دستى براى كوبيدن دارند و از درگاه كسى درخواست مى‌كنند كه گستردگى بخشش او تنگى ندارد و اميدواران از درگاه او نوميد بر نمى‌گردند (حال كه چنين است) به حساب خود براى نفع خويشتن رسيدگى كن، (و كار به حساب ديگران نداشته باش) زيرا ديگران حسابرسى جز تو دارند.

شرح و تفسير عاقبت كار رهروان راه حق‌

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه ترسيم دقيقى از حال اهل ذكر و اولياء اللّه مى‌كند كه چگونه آنها به محاسبه خويش مى‌نشينند و به جبران كاستيها مى‌پردازند، مى‌فرمايد: «اگر حال آنها را در برابر عقل خود مجسّم سازى و مقامات ستوده و مجالس آنان كه مشهود فرشتگان است را بنگرى كه نامه‌هاى اعمال خويش را گشوده و به حسابرسى اعمال خود نشسته‌اند و هر كار كوچك‌