پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٧ - شرح و تفسير داستان حديده محماة

سجرها [١] جبّارها لغضبه! أتئنّ‌ [٢] من الأذى و لا أئنّ من لظى؟! [٣]).

تعبير به‌ «ثكلتك الثّواكل» شبيه چيزى است كه ما در فارسى هنگامى كه كسى كار زشتى انجام مى‌دهد و مى‌خواهيم شديدا او را نهى كنيم، مى‌گوييم خدا مرگت دهد چرا اين كار را مى‌كنى يا اينكه مى‌گوييم مادرت به عزايت بنشيند چرا چنين كردى؟ توجّه داشته باشيد كه «ثواكل» جمع «ثاكلة» به معناى زن فرزند مرده است، هرچند گاهى به هر زن عزادار نيز اطلاق مى‌شود.

تعبير به لعب (بازيچه) اشاره به اين است كه آتش دنيا، هرچند سوزان باشد در برابر آتش سوزان قيامت بازيچه‌اى بيش نيست. آتش سوزان حقيقى آنجاست، لذا امام عليه السّلام اوّلى را «اذى» كه به معناى اذيّت و ناراحتى است و دومى را «لظى» كه به معناى شعله‌هاى برافروخته آتش است، ناميده است.

در ضمن از تعبيرات امام عليه السّلام به خوبى استفاده مى‌شود كه- برخلاف آنچه بعضى از ناآگاهان مى‌پندارند- امام عليه السّلام هرگز آهن داغ و سوزان را در دست برادرش عقيل نگذاشت، بلكه نزديك دست او برد و او كه نابينا بود ترسيد و فرياد زد.

اين داستان در آن محيط در همه‌جا پيچيد و حتى از بعضى از روايات استفاده مى‌شود كه به گوش معاويه در شام هم رسيد و بسيارى از خفتگان را از خواب غفلت بيدار كرد و نشان داد دوران حاتم‌بخشى عثمان از بيت المال مسلمين به اقوام و خويشاوندان و افراد مورد نظر، پايان يافته است. هنگامى كه امام عليه السّلام نسبت به برادرش در برابر تقاضاى كوچكى كه برخلاف عدالت بوده چنين كند

[١]. «سجرها» از ريشه «مسجور» در اصل به معناى افروختن آتش در تنور اجاق است سپس به هرگونه آتش‌افروزى اطلاق شده است.

[٢]. «تئن» از ريشه «اينن» به معناى ناله كردن گرفته شده است.

[٣]. «لظى» به معناى شعله خالص آتش است و مى‌دانيم شعله‌هاى خالص و خالى از دود گرما و حرارت زيادى دارند. اين واژه گاه به جهنم نيز اطلاق شده است، آن‌گونه كه در آيه ١٥ سوره معارج مى‌خوانيم: «كَلَّا إِنَّها لَظى‌»