پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٣ - شرح و تفسير ما فرمانروايان سخنيم!

بخش اوّل‌

ألا و إنّ اللّسان بضعة من الإنسان، فلا يسعده القول إذا امتنع، و لا يمهله النّطق إذا اتّسع. و إنّا لأمراء الكلام، و فينان تنشّبت عروقه، و علينا تهدّلت غصونه.

ترجمه‌

آگاه باشيد زبان پاره گوشتى از انسان است، هرگاه آمادگى در آن نباشد سخن او را يارى نمى‌كند و به هنگام آمادگى، نطق او را مهلت نمى‌دهد و ما فرمانروايان سخنيم، درخت سخن در ما ريشه دوانده و شاخه‌هايش بر سر ما سايه افكنده است.

شرح و تفسير ما فرمانروايان سخنيم!

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به دو نكته اشاره مى‌فرمايد:

نخست اينكه چرا بعضى به هنگام سخنرانى از سخن باز مى‌ايستند و بعضى با قدرت پيش مى‌روند، مى‌فرمايد: «آگاه باشيد زبان پاره گوشتى از انسان است، هرگاه آمادگى در آن نباشد سخن او را يارى نمى‌كند و به هنگام آمادگى، نطق او را مهلت نمى‌دهد»؛ (ألا و إنّ اللّسان بضعة [١] من الإنسان، فلا يسعده القول إذا أمتنع، و لا يمهله النّطق إذا اتّسع).

[١]. «بضعه» (به فتح باء) و «بضعه» (به كسر باء) به معناى قطعه هر چيزى است و گاه در جايى كه كسى به ديگرى بسيار نزديك است، گفته مى‌شود: «هو بضعة منى».