پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٦ - شرح و تفسير جعل احاديث از سوى منافقان

بعد از آن حضرت باقى ماندند (و به كار خود ادامه دادند) و به پيشوايان ضلالت و دعوت كنندگان به دوزخ با دروغ و بهتان، تقرّب جستند (و احاديثى در فضيلت آنها جعل كردند) آنها نيز (در مقابل) مقامات كشور اسلامى را به آن) منافقان سپردند و آنان را حاكمان بر مردم ساختند و بر گردن مردم سوار كردند و به كمك آنها به خوردن دنيا مشغول شدند. البته مردم نيز (غالبا) همراه سلاطين و دنيا هستند مگر كسى كه خداوند او را لغزش باز داشته است. اين يكى از چهار گروه است.

شرح و تفسير جعل احاديث از سوى منافقان‌

آنچه در بخش گذشته اين خطبه آمد، اشاره‌اى اجمالى و پرمعنا درباره عوامل مختلف اختلاف و تعارض اخبار منقول از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله بود. امام عليه السّلام در اين بخش به شرح و بسط آن پرداخته و راويان حديث را به چهار گروه تقسيم مى‌كند و موضع هر يك را به طور دقيق مشخص مى‌سازد.

در واقع امام عليه السّلام در اين خطبه از يكى از فنون مهم فصاحت و بلاغت كه همان فن اجمال و تفصيل است و در قرآن مجيد كرارا ديده مى‌شود، بهره مى‌گيرد تا مخاطبان خود را به طور دقيق در جريان مطلب بگذارد.

امام عليه السّلام شخص سؤال كننده‌اى را كه در آغاز خطبه به او اشاره شد مخاطب ساخته- هر چند مخاطب همه مسلمين هستند- مى‌فرمايد: « (بدان) كسانى كه نقل حديث مى‌كنند، تنها چهار گروهند و پنجمى ندارد»؛ (و إنّما أتاك بالحديث أربعة رجال ليس لهم خامس).

سپس امام عليه السّلام از گروه اوّل كه عامل اصلى اختلاف اخبارند، سخن گفته مى‌فرمايد: «نخست شخص منافقى است كه اظهار ايمان مى‌كند و نقاب اسلام بر