پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - شرح و تفسير انواع ناملايمات را تحمل كردم

بر هم نهادم و همچون كسى كه استخوان در گلويش گير كرده باشد آب دهان فرو بردم و با خويشتن‌دارى و فروبردن خشم در برابر چيزى كه از حنظل تلخ‌تر و از تيزى تيغ و خنجر بر قلب دردناك‌تر بود شكيبايى كردم»؛ (فأغضيت على القذى‌ [١]، و جرعت ريقي على الشّجا [٢]، و صبرت من كظم الغيظ على أمرّ من العلقم‌ [٣]، و آلم للقلب من وخز [٤] الشّفار [٥]).

اشاره به اينكه هرگز نبايد سكوت مرا در برابر آن اوضاع، دليل بر رضا گرفت، بلكه من از انحرافها و كژيها كه بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله در حكومت اسلامى به وجود آمد سخت رنج مى‌بردم؛ ولى چاره‌اى جز صبر و سكوت نداشتم.

*** سيّد رضى رحمة اللّه پس از پايان اين خطبه مى‌گويد: «بخشى از اين گفتار در اثناى خطبه (هاى) پيشين گذشت؛ ولى من آن را بار ديگر در اينجا آوردم، زيرا اين دو روايت با هم (از جهاتى) متفاوت بودند»؛ (قال الشّريف رضي اللّه عنه: و قد مضى هذا الكلام في أثناء خطبة متقدّمة، إلّا أنّي ذكرته هاهنا لاختلاف الرّوايتين).

***______________________________

(١). «قذى» اين واژه نقطه مقابل صفا و خلوص است و به اشياى آلوده‌اى كه در آب مى‌افتد و همچنين خار و خاشاكى كه در چشم مى‌رود و آن را ناراحت مى‌كند «قذى» گفته مى‌شود.

(٢). «شجى» از ريشه «شجو» بر وزن «هجو» به معناى سختى و شدت و اندوه و غم است و به چيزى در گلوى انسان گير مى‌كند نيز «شجى» مى‌گويند.

(٣). «علقم» بوته‌اى است بسيار تلخ كه به آن «حنظل» نيز گفته مى‌شود و اين واژه به هرچيز تلخى نيز اطلاق مى‌گردد.

(٤). «وخز» به معناى نيش زدن و سوراخ كردن و آزردن آمده است.

(٥). «شفار» جمع «شفره» بر وزن «دفعه» به معناى كارد و تيغ است.