پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٩ - خطبه در يك نگاه

٢٣١ و من خطبة له عليه السّلام خطبها بذي قار و هو متوجّه إلى البصرة، ذكرها الواقدي في كتاب «الجمل»:

از خطبه‌هاى امام عليه السّلام است كه در «ذى‌قار» [١] هنگام حركت به سوى بصره ايراد فرمود. «واقدى» [٢] اين خطبه را در كتاب الجمل آورده است. [٣]

خطبه در يك نگاه‌

آغاز خطبه به خوبى نشان مى‌دهد كه آنچه در بالا آمد بخشى از خطبه مشروح‌ترى بوده است كه امام عليه السّلام در سرزمين ذى‌قار ايراد فرمود و بعيد به نظر نمى‌رسد كه اين خطبه دنباله خطبه ١٠٤ باشد كه آن هم به نظر مى‌رسد ادامه‌

[١]. «ذى‌قار» نام محلّى است در نزديكى بصره كه جنگ اعراب و ايران پيش از اسلام در همانجا اتفاق افتاد.

[٢]. محمّد بن عمر واقدى از مفسّران و مورّخان قرن دوم هجرى و متوفاى سال ٢٠٧ هجرى است.

[٣]. سند خطبه:

با اينكه مرحوم سيّد رضى اين خطبه را از كتاب جمل واقدى نقل كرده است صاحب مصادر نهج البلاغه اضافه مى‌كند كه ابن عبد ربّه مالكى در كتاب عقد الفريد و مرحوم مفيد در كتاب ارشاد نيز اين خطبه را قبل از سيّد رضى نقل كرده‌اند. ابن ابى الحديد نيز اين خطبه را به طور مشروح‌ترى در جاى ديگرى (ج ١، ص ٣٠٩، ذيل خطبه ٢٢) آورده است. (مصادر نهج البلاغه، ج ٣، ص ١٧٦).