پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٤ - شرح و تفسير نقّادى روايات

النّار؛ دروغگويان نسبت به من بسيار شده‌اند و پس از من بسيار مى‌شوند. آگاه باشيد هر كس عمدا بر من دروغ ببندد بايد محل خود را در آتش دوزخ آماده سازد». [١]

اين حديث در منابع اهل سنّت نيز آمده است از جمله در مستدرك حاكم و سنن ابن ماجه روايتى به همين مضمون با اندك تفاوت ديده مى‌شود. [٢]

بسيارى از شارحان نهج البلاغه بر اين نكته تأكيد كرده‌اند كه حديث فوق علم يقينى براى ما ايجاد مى‌كند كه بر پيامبر دروغ بسته شد، زيرا اين حديث اگر صادق باشد مفهوم آن اين است كه بر پيامبر دروغهاى فراوانى بسته شده تا آنجا كه براى هشدار به مردم خطبه مى‌خواند و كذّابان را به آتش دوزخ تهديد مى‌كند و اگر اين حديث دروغ باشد حدّاقل همين دروغ به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله بسته شده است.

به هر حال بى‌شكّ گروهى از منافقان و دشمنان نفوذى اسلام در عصر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله مى‌زيستند كه قرآن در سوره‌هاى مختلف به آنها اشاره كرده است و خط نفاق آنان نيز بعد از رسول خدا پررنگ‌تر از سابق ادامه يافت؛ اينها يكى از عوامل جعل حديث بودند. گروهى نيز بر اثر ناآگاهى و نشناختن ناسخ از منسوخ و محكم از متشابه و عام از خاص و گروهى نيز بر اثر سهل‌انگارى به جعل حديث پرداختند و همين امر فضاى احاديث اسلامى را تاريك ساخت و علماى حديث و رجال را وادار كرد روشنگرى كنند و معيارهاى حديث صحيح از سقيم را تعيين نمايند كه در ذيل اين خطبه به آن اشاره خواهيم كرد.

(١). احتجاج، ج ٢، ص ٢٤٦.

(٢). مستدرك حاكم، ج ١، ص ١١١ و ١١٣؛ سنن ابن ماجه، ج ١، ص ١٤.