پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٥ - شرح و تفسير مردان الهى و اهل ذكر

نه اينكه آنها تجارت و بيعى ندارند و از فعاليت اقتصادى بيگانه و سربار اجتماع‌اند، بلكه آنها گامهاى مؤثّرى در اين وادى بر مى‌دارند؛ ولى چنان نيست كه اين فعاليتهاى اقتصادى آنها را از ياد خدا غافل سازد و در مسير دنياپرستى قدم زنند.

در اينكه فرق ميان تجارت و بيع چيست؟ گاه گفته مى‌شود نسبت آنها عموم و خصوص مطلق و ذكر بيع بعد از تجارت از قبيل ذكر خاص بعد از عام است، زيرا بيع (خريد و فروش) يكى از انواع فعاليتهاى اقتصادى است.

اين احتمال نيز وجود دارد كه تجارت اشاره به فعاليتهاى اقتصادى مستمر است و بيع فعاليتهاى محدود و مقطعى را شامل مى‌شود؛ يعنى اهل ذكر نه آن را از دست مى‌دهند و نه اين را و درعين‌حال ذكر اللّه به طور دائم در آن تجلّى مى‌كند.

در ادامه اين سخن به بقيه صفات آنها اشاره كرده مى‌فرمايد: «با ياد خدا تمام دوران زندگى خود را سپرى مى‌كنند و با فريادهاى باز دارنده در گوش غافلان آنها را به (كيفر) محرّمات الهى توجّه مى‌دهند، و به عدالت و معروف دعوت مى‌كنند و خود عامل به آن هستند، و مردم را از منكرات باز مى‌دارند و خود گرد آن نمى‌گردند»؛ (يقطعون به أيّام الحياة، و يهتفون‌ [١] بالزّواجر عن محارم اللّه في أسماع الغافلين، و يأمرون بالقسط و يأتمرون به، و ينهون عن المنكر و يتناهون عنه).

جمله‌ «يقطعون به أيّام الحياة» اشاره به اين است كه برنامه ياد خدا و آثار پر بركتش مربوط به يك روز و چند روز عمر آنها نيست، بلكه سراسر ايّام حياتشان را از جوانى گرفته تا بزرگسالى و پيرى همه را شامل مى‌شود.

[١]. «يهتفون» از ريشه «هتف» بر وزن «هتك» به معناى فرياد بر سر كسى زدن است.