پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣٥ - شرح و تفسير حقيقت ايمان

اينها هستند كه داراى اين صفات پنج‌گانه مى‌باشند» و در پايان آيه مى‌فرمايد:

«أُوْلَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً»؛ مؤمنان حقيقى فقط آنها هستند» و از اينجا به خوبى روشن مى‌شود كه ايمان داراى درجات متفاوت و مختلفى است.

اضافه بر اين در بعضى از روايات كه در منابع اهل بيت آمده است مى‌خوانيم:

هنگامى كه درباره ايمان سؤال كردند در جواب فرمودند:

«الإيمانُ أنْ يُطاعَ اللَّهُ فَلا يُعْصى‌

؛ ايمان آن است كه انسان خدا را اطاعت كند پس هيچ معصيتى به جا نياورد. (اين تعبير معاصى كبيره و صغيره را هر دو شامل مى‌شود)». [١] در حديث ديگرى از همان امام (امام صادق عليه السلام) آمده است كه در برابر اين سؤال كه آيا ايمان عمل است يا قولِ بدون عمل (اعتراف به شهادتين) امام عليه السلام فرمود:

«الإِيمانُ عَمَلٌ كُلُّهُ وَالْقَوْلُ بَعْضُ ذلِكَ الْعَمَلِ‌

؛ ايمان تمامش عمل و قول بخشى از آن عمل است». [٢]

از اين تعبيرها استفاده مى‌شود كه ايمان، اطلاقات مختلفى دارد؛ گاه به حد اقل آن اشاره شده و گاه به حد اكثر و گواه آن حديث معروفى است كه از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه مى‌فرمايد:

«الإيمانُ عَشْرُ دَرَجاتٍ فَالْمِقْدادُ فِي الثّامِنَةِ وَأبُوذَرّ فِى التّاسِعَةِ وَسَلْمانُ فِي الْعاشِرَةِ

؛ ايمان ده درجه دارد. مقداد در درجه هشتم، ابوذر در درجه نهم و سلمان در درجه دهم قرار داشتند». [٣] (البته ايمان انبيا و اوصياى معصوم حساب ديگرى دارد).

[١]. كافى، ج ٢، ص ٣٣.

[٢]. همان.

[٣]. بحارالانوار، ج ٢٢، ص ٣٤١.