پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٣ - شرح و تفسير راه تحصيل نشاط
معناى نكتههاى لطيف و زيبا است خواه علمى باشد يا ادبى، در قالب شعر باشد يا به شكل نثر؛ ولى مىتوان آن را به قرينه روايات و به اصطلاح از باب تنقيح مناط به هر گونه مزاح و سخنانى نشاطانگيز هرچند جنبه علمى نداشته باشد تعميم و تسرى داد.
در حديثى مىخوانيم: كه گاه يك مرد عرب بيابانى خدمت پيغمبر صلى الله عليه و آله مىرسيد و هديهاى براى آن حضرت مىآورد. سپس عرض مىكرد: «اى رسول خدا؟
أعْطِنا ثَمَنَ هَدِيَّتِنا
؛ قيمت اين هديه را لطف كنيد» پيغمبر با شنيدن اين سخن مىخنديد و گاه هنگامى كه غمگين مىشد مىفرمود:
«ما فَعَلَ الْأعْرابِىُ لَيْتَهُ أَتانا
؛ آن مرد اعرابى كجاست اى كاش سراغ ما مىآمد». [١]
بار ديگر تأكيد مىكنيم كه نبايد براى رفع خستگى آلوده گناه شد آنگونه كه در دنياى امروز معمول است كه هرگونه سرگرمى سالم و ناسالم را براى رفع خستگى مىپسندند، بلكه بايد تقوا و اعتدال را در آن رعايت كرد.
اين سخن را با شعرى كه ابن ابىالحديد در شرح اين كلام حكمتآميز مولا آورده پايان مىدهيم:
|
أفِدْ طَبْعَكَ الْمَكْدُودَ بِالْجِدّ راحةً |
تَجَمُّ وَعَلّلْهُ بِشَىءٍ مِنَ الْمَزْحِ |
|
|
وَلكِنْ إذا أعْطَيْتَهُ ذكَ فَلْيَكُنْ |
بِمَقْدارِ ما يُعْطَى الطَّعامُ مِنَ الْمِلْحِ |