پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١ - شرح و تفسير از اين شش گروه در شگفتم!

بى‌ارزش بوده و فردا مردار گنديده‌اى است (به راستى) تعجب مى‌كنم»؛

(وَعَجِبْتُ لِلْمُتَكَبِّرِ الَّذِي كَانَ بِالْأَمْسِ نُطْفَةً، وَيَكُونُ غَداً جِيفَةً)

. تكبر كه همان خودبزرگ‌بينى است نشانه روشنى از غفلت به مبدأ و منتهاى وجود انسان در اين دنياست و اگر انسان به مبدأ و منتهاى خويش بنگرد اين خودبزرگ‌بينى از او زايل مى‌شود. اگر امروز در اوج قوت و قدرت است نبايد فراموش كند كه ديروز نطفه بى‌ارزشى بود و نبايد از ياد ببرد كه چند روزى مى‌گذرد و مبدل به جيفه گنديده‌اى مى‌شود كه مردم از نزديك شدن به او تنفر دارند و مى‌گويند: هرچه زودتر او را دفن كنيد تا فضاى خانه يا كوچه و بازار آلوده نشود.

در واقع امام عليه السلام با اين سخن، درمان كبر را نيز نشان داده است كه هرگاه حالت كبر و غرور به شما دست داد براى زايل كردن آن به گذشته و آينده خويش بنگريد. سرى به قبرستان‌هاى خاموش بزنيد كه گاه بعضى از آنها شكاف برداشته و بوى آزار دهنده جيفه از آن بيرون مى‌آيد، آن را تماشا كنيد و در آينده خويش نيز بينديشيد.

در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«إيّاكُمْ وَالْكِبْرَ فإنَّ إبْليسَ حَمَلَهُ الْكِبْرُ عَلى‌ أنْ لا يَسْجُدَ لِآدَمَ‌

؛ از تكبر بپرهيزيد كه تكبر ابليس را وادار به سرپيچى از فرمان خدا نسبت به سجده براى آدم كرد». [١]

امير مؤمنان على عليه السلام نيز در خطبه «قاصعه» (خطبه ١٩٢) در همين رابطه فرموده بود:

«فَاعْتَبِرُوا بِما كانَ مِنْ فِعْلِ اللَّهِ بِإبْليسَ إذ أهْبَطَ عَمَلَهُ الطَّويلَ، وَجَهْدَهُ الْجَهيدَ ... عَنْ كِبْرِ ساعَةٍ واحِدَةٍ

؛ از كارى كه خداوند با ابليس انجام داد عبرت بگيريد آن‌گاه كه خداوند عبادات طولانى و تلاش فوق العاده او را (در عبادت) هبط و نابود كرد به علت ساعتى تكبر». و به دنبال آن مى‌افزايد:

«فَمَنْ ذا بَعْدَ

[١]. كنزالعمّال، ح ٧٧٣٤.