كميل بن زياد مى‌گويد: اميرمؤمنان على بن ابى‌طالب عليه السلام دست مرا گرفت و به‌سوى صحرا (خارج شهر كوفه) برد هنگامى كه به صحرا رسيد آه پردردى كشيد و فرمود:

اى كميل بن زياد! دل‌ها همانند ظرف‌هاست پس بهترين آنها ظرفى است كه مقدار بيشترى را بتواند نگهدارى كند بنابراين آنچه را به تو مى‌گويم حفظ كن و در خاطر خود بسپار. مردم سه گروهند: علماى ربانى، دانش‌طلبان در طريق نجات و احمقانِ بى سر و پا و بى هدف كه دنبال هر صدايى مى‌روند و با هر بادى حركت مى‌كنند؛ آنهايى كه با نور علم روشن نشده و به ستون محكمى پناه نبرده‌اند. اى كميل! علم از مال بهتر است (چرا كه) علم، تو را پاسدارى مى‌كند ولى تو بايد مال را پاسدارى كنى. مال با هزينه كردن كاستى مى‌گيرد در حالى كه علم، با انفاق افزون مى‌گردد.

دست‌پروردگانِ مال، با زوال آن از بين مى‌روند. (ولى دست‌پروردگان علوم پايدارند) اى كميل بن زياد! آشنايى با علم و دانش آيينى است كه انسان به آن جزا داده مى‌شود و بايد به آن گردن نهد، به وسيله آن در دوران حيات، كسب طاعت فرمان خدا مى‌كند و بعد از وفات نام نيك از او مى‌ماند. (در حالى كه مال به تنهايى نه وسيله طاعت است نه سبب نيك‌نامى بعد از مرگ) علم حاكم است و مال محكوم عليه (علم فرمانده است و مال فرمان‌بردار). اى كميل! ثروت‌اندوزان هلاك شده‌اند در حالى كه ظاهراً در صف زندگانند؛ ولى دانشمندان تا جهان برقرار است زنده‌اند خود آنها گرچه از ميان مردم بيرون رفته‌اند؛ ولى چهره و آثارشان در دل‌ها ثبت است. [١]

[١]. سند گفتار حكيمانه:

مرحوم خطيب صاحب كتاب مصادر مى‌گويد: اين كلام حكمت‌آميز را افراد مختلف با اختلاف عقيده‌اى كه داشته‌اند نقل كرده‌اند تا آنجا كه «ابن كثير» در كتاب «البداية و النهاية» در حوادث سنه ٨٢ در شرح حالات «كميل بن زياد» نوشته است كه «كميل» روايت مشهورى از على بن ابى‌طالب دارد كه آغازش اين است «الْقُلُوبَ أَوْعِيَةٌ فَخَيْرُهَا أَوْعَاهَا» و آن روايتى طولانى است كه جماعتى از حافظان معتبر حديث آن را نقل كرده‌اند و در آن مواعظ و سخنان بسيار خوبى است.

سپس صاحب مصادر نام دوازده نفر از كسانى كه قبل از سيّدرضى وبعد ازاو اين حديث رانقل كرده‌اند باذكر مدرك بيان مى‌كند (مصادرنهج‌البلاغه، ج ٤، ص ١٢٨ و ١٢٩).