پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠٩ - شرح و تفسير هفت فضيلت مهم اخلاقى

نورانى مى‌شود و مردم از تو در امان خواهند بود». [١]

البته همه اينها مربوط به سخنانى است كه به اصطلاح فضول الكلام يا آلوده به گناه است؛ ولى سخن حق و تعليم دانش و امر به معروف و نهى از منكر و امثال آن به يقين از آن مستثناست و همان‌گونه كه سابقاً در حكمت ١٨٢ گفتيم در روايات آمده است كه اگر كلام از آفات خالى باشد به يقين از سكوت برتر است، زيرا انبيا دعوت به كلام شدند نه به سكوت حتى اگر ما در فضيلت سكوت سخن مى‌گوييم از كلام كمك مى‌گيريم. [٢]

سپس در دومين نكته مى‌فرمايد: «انصاف مايه فزونى دوستان است»؛

(وَبِالنَّصَفَةِ يَكْثُرُ الْمُوَاصِلُونَ)

. «نَصَفَة» به معناى «انصاف» و «مُواصلون» جمع «مواصل» در اينجا به معناى دوست است.

حقيقت انصاف آن است كه انسان، نه حق كسى را غصب كند و نه سبب محروميت كسى از حقش شود، نه سخنى به نفع خود و زيان ديگران بگويد و نه گامى در اين راه بردارد، بلكه همه جا حقوق را رعايت كند حتى در مورد افراد ضعيف كه قادر به دفاع از حق خويش نيستند. بديهى است كسى كه اين امور را رعايت كند دوستان فراوانى پيدا مى‌كند و جاذبه انصاف بر كسى پوشيده نيست.

در روايات اسلامى درباره اهميت انصاف بحث‌هاى گسترده‌اى ديده مى‌شود از جمله تنها در اولين باب از ابوابى كه در كتاب‌ ميزان الحكمه‌ درباره اهميت انصاف ذكر شده ٢٠ حديث كوتاه و پرمعنا از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است؛ از جمله مى‌فرمايد:

«الإنْصافُ أفْضَلُ الْفَضائِلِ‌

؛ برترين فضيلت‌ها انصاف است». [٣]

[١]. غررالحكم، ح ٤٢٥٢.

[٢]. براى توضيح بيشتر به ذيل حكمت ١٨٢ و ٧١ و به جلد اول تفسير موضوعى اخلاق در قرآن، ص ٢٩٨ مراجعه شود.

[٣]. غررالحكم، ح ٩٠٩٦.