پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠٨ - شرح و تفسير هفت فضيلت مهم اخلاقى

در حديث جالبى از «هشام بن سالم» يكى از ياران خاص امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه مى‌فرمايد: «پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله به مردى كه خدمتش رسيد فرمود:

ألا أدُلّكَ عَلى‌ أمْرٍ يُدْخِلُكَ اللَّهُ بِهِ الْجَنَّةَ؟

؛ آيا تو را به چيزى هدايت كنم كه به وسيله آن وارد بهشت شوى؟» عرض كرد: آرى يا رسول الله.

پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«أنِلْ مِمّا أنالَكَ اللَّهُ‌

؛ از آنچه خداوند در اختيار تو قرار داده بذل و بخشش كن». عرض كرد: اگر من خودم محتاج‌تر از كسى باشم كه مى‌خواهم به او بخشش كنم چه كنم؟

پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«فَانْصُرِ الْمَظْلُومِ‌

؛ به يارى ستم‌ديده برخيز».

عرض كرد: اگر من خودم از او ضعيف‌تر باشم چه كنم.

فرمود:

«فَاصْنَعْ لِلْأخْرَقِ يَعْني أشِرْ عَلَيْهِ‌

؛ شخص نادان را راهنمايى كن و به او مشورت بده».

عرض كرد: اگر من از او نادان‌تر باشم چه كنم؟ فرمود:

«فَأصْمِتْ لِسانَكَ إلّامِنْ خَيْرٍ

؛ زبانت را جز از نيكى خاموش ساز». و سرانجام پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«أما يَسُرُّكَ انْ تَكُونِ فيكَ خِصْلَةٌ مِنْ هذِهِ الْخِصالِ تَجُرُّكَ إلَى الْجَنَّةِ؟

؛ آيا تو را خشنود نمى‌سازد كه يكى از اين صفات نيك را داشته باشى و تو را به سوى بهشت برد؟». [١]

اضافه بر اين، سكوت سبب نورانيت فكر و عمق انديشه است، همان‌گونه كه در حديثى از اميرمؤمنان عليه السلام مى‌خوانيم:

«الْزِمِ الصَّمْتَ يَسْتَنِرْ فِكْرُكَ‌

؛ ساكت باش تا فكرت نورانى شود». [٢]

در حديث ديگرى از همان حضرت آمده است:

«أكْثِرْ صَمْتَكَ يَتَوَفّرْ فِكْرُكَ وَيَسْتَنِرْ قَلْبُكَ وَيَسْلَمِ النّاسُ مِنْ يَدِكِ‌

؛ بسيار سكوت كن كه فكرت فراوان و قلبت‌

[١]. كافى، ج ٢، ص ١١٣، ح ٥.

[٢]. غررالحكم، ح ٤٢٤٨.