پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٢ - شرح و تفسير نتيجه لجاجت

ولى تفسير اول صحيح‌تر به نظر مى‌رسد، زيرا منظور اين است در همانجا كه لجاجت است اين اثر منفى وجود دارد، به علاوه افراد لجوج كمتر حاضرند به مشورت تن بدهند. آنها روى افكار خود پافشارى مى‌كنند و محروم بودنشان از مشورت ضربه ديگرى نيز بر آنان وارد مى‌سازد، هر چند جمع ميان دو تفسير در يك عبارت مانعى ندارد و استعمال لفظ در بيش از يك معنا به اعتقاد ما جايز است.

مفاسد لجاجت به قدرى زياد است كه گاهى سرچشمه بروز جنگ‌هاى خونين مى‌شود همان‌گونه كه در حديثى از امام اميرمؤمنان آمده است:

«إيّاكَ وَمَذْمُومَ اللَّجاجِ فَإنَّهُ يُثِيرُ الْحُرُوبُ‌

؛ از خصلت نكوهيده لجاج بپرهيز كه آتش جنگ‌ها را شعله‌ور مى‌سازد». [١]

لجاجت گاه سبب از هم پاشيدن خانواده‌ها، به هم خوردن دوستى‌هاى پرسابقه، ايجاد اختلاف در ميان شركا و به هم خوردن وحدت صفوف مى‌شود و اگر لجاجت در مديران جامعه پيدا شود آثار سوء آن بسيار گسترده‌تر است.

به همين دليل در احاديث فراوانى كه از رسول خدا و ائمه هدى عليهم السلام به ما رسيده لجاجت سخت نكوهش شده است؛ از جمله در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«الْخَيْرُ عادَةٌ وَالشَّرُّ لَجاجَةٌ

؛ خوبى سبب مى‌شود كه انسان به كار خير عادت كند و انجام كارهاى بد ناشى از لجاجت است».

در حديث ديگرى از اميرمؤمنان مى‌خوانيم:

«اللَّجاجُ بَذْرُ الشَّرِّ

؛ لجاجت بذر بدى‌هاست». [٢]

در حديث ديگرى از همان حضرت آمده است:

«اللَّجاجُ أكْثَرُ الْأشْياءَ مَضَرَّةً فى الْعاجِلِ وَالْآجِلِ‌

؛ لجاجت زيان‌بارترين اشيا در دنيا و آخرت است». [٣]

[١]. غررالحكم، ح ١٠٦٥٧.

[٢]. همان، ح ١٠٦٣٧.

[٣]. همان، ح ١٠٦٤٠.