پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٩ - ١٦١ و قال عليهالسلام مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ هَلَكَ، وَمَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِي عُقُولِهَا

الرضا عليه السلام نقل مى‌كند كه يكى از يارانش مى‌گويد: خدمت آن حضرت بوديم سخن از پدرش (امام كاظم عليه السلام) به ميان آمد. فرمود:

«كَانَ عَقْلُهُ لَايُوَازِنُ بِهِ الْعُقُولُ وَرُبَّمَا شَاوَرَ الْأَسْوَدَ مِنْ سُودَانِهِ فَقِيلَ لَهُ: تُشَاوِرُ مِثْلَ هَذَا؟ فَقَالَ: إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى رُبَّمَا فَتَحَ عَلَى لِسَانِه‌

؛ عقل او قابل مقايسه با عقول ديگران نبود ولى با اين حال گاهى با بعضى از غلامانش مشورت مى‌كرد. بعضى به آن حضرت گفتند:

شما با مثل چنين شخصى مشورت مى‌كنيد؟ فرمود: اگر خدا بخواهد چه بسا راه حل مشكل را بر زبان او جارى كند». [١]

يكى از فوايد مشورت چيزى است كه امام كاظم عليه السلام در حديث نورانى‌اش به آن اشاره كرده مى‌فرمايد:

«مَنِ اسْتَشَارَ لَمْ يَعْدَمْ عِنْدَ الصَّوَابِ مَادِحاً وَعِنْدَ الْخَطَاءِ عَاذِراً

؛ كسى كه مشورت كند اگر به حق راه يابد او را ستايش مى‌كنند و اگر به راه خطا برود او را معذور مى‌دارند. (در حالى كه اگر مشورت نكند نه در حال خطا كسى عذر او را موجه مى‌داند و نه در صواب كسى او را ستايش مى‌كند)». [٢]

احاديث درباره مشورت از معصومان عليهم السلام بسيار فراوان است اين سخن را با حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله پايان مى‌دهيم كه فرمود:

«الْحَزْمُ أَنْ تَسْتَشِيرَ ذَا الرَّأْيِ وَتُطِيعَ أَمْرَهُ‌

؛ حزم و دورانديشى ايجاب مى‌كند كه با صاحب‌نظران مشورت كنى و از امر او اطاعت كنى». [٣]

[١]. بحارالانوار، ج ٧٢، ص ١٠١، ح ٢٥.

[٢]. همان، ص ١٠٤، ح ٣٧.

[٣]. همان، ص ١٠٥، ح ٤١.