پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٦ - شرح و تفسير از مواضع تهمت بپرهيز
مىخيزد و شايد صحنه جامعهاى را فرا مىگيرد. به همين دليل در كنار دستور به پرهيز از گمان بد امر شده است كه افراد، خود را در موارد سوء ظن و تهمت قرار ندهند.
به بيان ديگر، ما نمىتوانيم بگوييم چون در شريعت اسلام سوء ظن و تجسس حرام است، رفتن در مواضع تهمت مانعى ندارد و مردم بايد به وظيفه خود عمل كنند و با حسن ظن به همه چيز بنگرند، زيرا تضمينى نيست كه همه به اين دستورات اسلامى بدون كم و كاست عمل نمايند، بنابراين ساير مردم تكليفى دارند و ما هم وظيفهاى و اگر بخواهيم اين موضوع را گسترش دهيم مىتوان گفت: همانگونه كه ارتكاب گناه ممنوع است، فراهم كردم زمينههاى گناه براى ديگران نيز ممنوع است.
در روايات اسلامى نيز تأكيدهاى فراوانى در اين زمينه وارد شده است: در حديثى كه ابن ابىالحديد در شرح همين كلام حكمتآميز آورده چنين مىخوانيم كه يكى از صحابه، رسول خدا صلى الله عليه و آله را در كنار كوچهاى از كوچههاى مدينه مشاهده كرد كه زنى با اوست. او به رسول خدا صلى الله عليه و آله سلام كرد و رسول خدا صلى الله عليه و آله پاسخش را گفت. هنگامى كه آن شخص عبور كرد پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله وى را صدا زد و فرمود:
«هذِهِ زَوْجَتي فُلانَةٌ
؛ اين زن را كه ديدى فلانى همسرم است» آن مرد گفت: اى رسول خدا مگر ممكن است كسى درباره شما سوء ظنى ببرد؟
حضرت فرمود:
«إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَى الدَّم
؛ شيطان در وجود انسانها همچون خونى كه در رگهاست جريان دارد (اشاره به اينكه بى سر و صدا در همه جاى بدن انسان نفوذ مىكند؛ در فكر و چشم و گوش و دست و زبان او)». [١]
مرحوم شيخ حر عاملى در كتاب وسائل الشيعه در جلد ٨ فصل آداب العشرة
[١]. شرح نهج البلاغه ابن ابىالحديد، ج ١٨، ص ٣٨٠.