پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٤ - شرح و تفسير بهترين راه حفظ ايمان و مال
تفسير است، هم از جنبههاى معنوى؛ از نظر ظاهر مىدانيم زكات حق محرومان است هنگامى كه قشر ضعيف جامعه از حقوق مسلم خود محروم شود كار به شورشها و قيامها بر ضد اغنيا مىكشد و اموال آنها به خطر مىافتد، قيامهاى كمونيستى در عصر ما گواه صادق اين مدعاست. در اعصار گذشته نيز كم و بيش اين معنا وجود داشته و شايد شورش زنجيان كه در نيمه دوم قرن سوم هجرى واقع شد و شخصى به نام «على بن محمد» در بصره ظهور كرد و گروهى از بردگان را كه در شرايط بسيار سختى در مزارع و باغات زندگى مىكردند و با خدمات طاقتفرسا با كمترين بهرهمندى مشغول كار بودند گرد خود جمع كرد، نمونهاى از همين رخداد باشد. [١]
قرآن مجيد نيز اشاره پرمعنايى به اين معنا دارد آنجا كه مىفرمايد: «وَأَنفِقُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ»؛ و در راه خدا انفاق كنيد و (با ترك انفاق) خود را به دست خود، به هلاكت نيفكنيد» [٢] قرار گرفتن اين دو جمله پشت سر هم دليل بر ارتباط آنها با يكديگر است؛ يعنى اگر انفاق فى سبيل الله ترك شود ثروتمندان خودشان را با دست خود به هلاكت افكندهاند و اكثريت محروم سرانجام به پا مىخاسته قوانين را در هم مىشكنند و شورشى غير قابل كنترل ايجاد مىكنند.
از نظر معنوى نيز جاى ترديد نيست كه خداوند بركات خود را از كسانى بر مىگيرد كه حقوق محرومان را نمىپردازند. در حديثى از امام صادق عليه السلام در ابواب زكات كتاب وسائلالشيعه آمده است:
«ما ضاعَ مالٌ في بَرٍّ أوْ بَحْرٍ إلّابِتَرْكِ الزَّكاةِ
؛ هيچ مالى در دريا و خشكى از بين نرفت جز به سبب ترك زكات». [٣]
[١]. در جلد پنجم «پيام امام»، ص ٣٥٢ ذيل خطبه ١٢٨ شرح كافى درباره شورش زنجيان داده شده است.
[٢]. بقره، آيه ١٩٥.
[٣]. وسائلالشيعه، ج ٦، ص ٥.