پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٢ - شرح و تفسير از زيادخواهى اطرافيانت بپرهيز

و داستان او با برادرش عقيل معروف است. و همچنين نامه اى كه براى عثمان بن حنيف نوشت و به علت انحراف كوچك او از مسير حق، شديدا وى را سرزنش فرمود.

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: اميرمؤمنان به عمر بن خطاب چنين فرمود:

«ثَلَاثٌ إِنْ حَفِظْتَهُنَّ وَعَمِلْتَ بِهِنَّ كَفَتْكَ مَا سِوَاهُنَّ وَإِنْ تَرَكْتَهُنَّ لَمْ يَنْفَعْكَ شَيْ‌ءٌ سِوَاهُنَّ؛

سه چيز است اگر آنها را حفظ كنى و به آنها عمل نمايى تو را از غير آن بى‌نياز مى‌كند و اگر آنها را ترك گويى چيزى غير از آن تو را سودى نمى‌بخشد».

عمر گفت:

«وَمَا هُنَّ يَا أَبَا الْحَسَنِ؛

اى ابو الحسن! آن سه چيز چيست؟»

امام فرمود:

«إِقَامَةُ الْحُدُودِ عَلَى الْقَرِيبِ وَالْبَعِيدِ وَالْحُكْمُ بِكِتَابِ اللَّهِ فِي الرِّضَا وَالسَّخَطِ وَالْقَسْمُ بِالْعَدْلِ بَيْنَ الْأَحْمَرِ وَالْأَسْوَدِ؛

اجراى حد درباره نزديكان و دوران (به طور يكسان) و حكم بر طبق كتاب خدا در حالت خشنودى و غضب و تقسيم عادلانه در ميان سفيد و سياه».

عمر گفت:

«لَعَمْرِي لَقَدْ أَوْجَزْتَ وَأَبْلَغْتَ؛

به جانم سوگند كه مختصر گفتى و حق مطلب را ادا كردى». [١]

تعبير امام به‌

«فَإِنَّ مَغَبَّةَ ذَلِكَ مَحْمُودَةٌ»

اشاره به اين است كه رعايت عدالت و عدم تبعيض در ميان نزديكان و غير آنها در دنيا عاقبت نيكى دارد، زيرا سبب اطمينان و خشنودى توده مردم و همراهى آنها با حكومت مى‌شود و در آخرت نيز ثواب نيكوكاران و مجاهدان را در بر دارد.

آن‌گاه امام سومين دستور مهم را صادر مى‌فرمايد كه بسيارى از مشكلات حكومت را كم مى‌كند. مى‌فرمايد: «هرگاه رعايا نسبت به تو گمان بى‌عدالتى ببرند عذر خويش را آشكارا با آنان در ميان بگذار و با بيانِ عذر خويش گمان آنها را

[١]. تهذيب الأحكام، ج ٦، ص ٢٢٧، ح ٧