پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١ - شرح و تفسير منشيان و كارگزاران

نسبت به قدر و منزلت ديگران جاهل‌تر خواهد بود»؛

(وَلَا يَجْهَلُ مَبْلَغَ قَدْرِ نَفْسِهِ فِي الْأُمُورِ، فَإِنَّ الْجَاهِلَ بِقَدْرِ نَفْسِهِ يَكُونُ بِقَدْرِ غَيْرِهِ أَجْهَلَ)

. اشاره به اينكه دبيران و منشيان مخصوص بايد هم موقعيت خود را به خوبى بفهمند و هم موقعيت مخاطبان را تا بتوانند با هركس موافق موقعيتش مكاتبه كنند و نيز توان خويش را در كارها بدانند تا بتوانند توان ديگران را هم درك كنند و با حكم و درايت با مردم رفتار نمايند.

از آنچه در بالا درباره صفات دبيران ذكر شد به خوبى استفاده مى‌شود كه امام عليه السلام بر خلاف آنچه در دنياى امروز و ديروز معمول بوده است همه جا بر ضوابط و ارزش‌ها و شايستگى‌ها تكيه مى‌كند، نه بر مسائل عاطفى و روابط و دوستى‌ها. بسيار ديده‌ايم افرادى كه به قدرت مى‌رسند دوستان و بستگان و خويشاوندان خود را در گرد خود مهره‌چينى مى‌كنند بى آنكه ارزش و قدرت آنها را براى كارهاى بزرگ حساب كرده باشند و به عكس افراد لايق و باارزش و قدرتمند را كه با آنها رابطه عاطفى خاصى ندارند كنار مى‌زنند.

آن‌گاه امام بعد از ذكر صفات لازم براى انتخاب دبيران و منشيان مخصوص به طرز تشخيص اين صفات و تحقق آنها در افراد مى‌پردازد و راه شناسايى افراد را با اين صفات به مالك نشان مى‌دهد.

مى‌فرمايد: «سپس در انتخاب اين منشيان هرگز به فراست و هوشيارى خود، و اعتماد شخصى و حسن ظن خويش قناعت مكن، زيرا افراد (فرصت‌طلب) براى جلب توجّه زمامداران به ظاهرسازى و خوش خدمتى مى‌پردازند در حالى كه در ماوراى اين ظاهرِ جالب هيچ‌گونه خيرخواهى و امانت دارى وجود ندارد»؛

(ثُمَّ لَايَكُنِ اخْتِيَارُكَ إِيَّاهُمْ عَلَى فِرَاسَتِكَ‌ [١]

[١]. «فِراسَة» به معناى درك درون افراد با ظن صائب است. به بيان ديگر هوشيارى و مهارت در شناخت باطن‌و ظاهر امور. اين واژه در اصل به معناى صيد كردن است و به همين مناسبت در مسائل مربوط به هوشيارى نيز به‌كار رفته است‌