ولى بعضى از شارحان مرجع اين ضمير را فتنه ابو موسى دانسته‌اند كه مردم را از جهاد با شورشيان باز مى‌داشت. امام مى‌فرمايد: اين فتنه ساده‌اى نيست آن‌گونه كه تو خيال مى‌كنى؛ ما به هر قيمتى كه باشد آتش اين فتنه را خاموش خواهيم كرد و مردم را براى جهاد بسيج مى‌كنيم.

اين احتمال نيز داده شده كه ضمير به حكومت بنى‌اميّه باز گردد، زيرا قراين نشان مى‌دهد كه ابو موسى مى‌خواست دنبال كار عثمان را بگيرد و حكومت را به بنى‌اميّه باز گرداند. امام به او هشدار مى‌دهد كه اين كار خطرناكى است و گمان نكن به اين آسانى به آن هدف زشت و كثيف خود خواهى رسيد.

ولى تفسيرى را كه برگزيديم از اينها مناسب‌تر و با مجموعه كلمات امام سازگارتر است.

سپس امام عليه السلام به او اندرز مى‌دهد كه يكى از دو راه را انتخاب كند، مى‌فرمايد:

«انديشه خود را به كار گير و مالك كار خود باش و بهره و نصيبت را درياب (و در ميدان جهاد اسلامى با ما همراه باش) ولى اگر اين كار براى تو خوشايند نيست (و لجوجانه بر فكر خود اصرار دارى، از فرماندارى كوفه) كنار برو (و بدان) نه گشايشى براى تو خواهد بود و نه نجاتى (نه راه رستگارى در دنيا و نه رستگارى در آخرت)»؛

(فَاعْقِلْ‌ [١] عَقْلَكَ، وَامْلِكْ أَمْرَكَ، وَخُذْ نَصِيبَكَ وَحَظَّكَ. فَإِنْ كَرِهْتَ‌

فَتَنَحَ‌ [٢] إِلَى غَيْرِ رَحْبٍ‌ [٣] وَلَا فِي نَجَاةٍ)

. اشاره به اينكه گمان نكن اگر از شركت در جهاد با شورشيان خوددارى كنى‌

[١]. «اعْقِل» از ريشه «عقل» در اصل به معناى زدن پايبند به شتر است كه زانوى او را مى‌بندد و قادر به حركت‌نيست و عقال، طناب مخصوصى است كه زانوى شتر را با آن مى‌بندند. و جمله «اعقل عقلك» مفهومش اين است كه عقل خود را مهار كن و در مسير صحيح قرار بده و انديشه خود را به كار گير

[٢]. «تَنَحَّ» از ريشه «تَنَحىّ» به معناى كناره‌گيرى كردن و دور شدن و دست كشيدن از كارى گرفته شده و ماده اصلى آن «نحو» به معناى قصد كردن است‌

[٣]. «رحب» به معناى وسيع بودن و گستردگى و گشايش است‌