پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٤ - شرح و تفسير

شرح و تفسير

يكى از كارهاى زشت و وحشتناك معاويه اين بود كه براى تضعيف روحيه مردم عراق گروهى از سپاهيان غارتگر خود را مى‌فرستاد تا در مرزهاى عراق نفوذ كنند و گروهى از مردم بيگناه را در آبادى‌ها و شهرك‌هاى نزديك به مرز به قتل برسانند و اموالشان را غارت كنند و اين كار را به طور مكرر انجام مى‌داد. از جمله اين موارد، حمله سپاه او به شهر «هيت» محل فرماندارى «كميل بن زياد» بود.

ماجرا از اين قرار بود كه كميل به گمان خود، براى مقابله به مثل كردن، سپاهى را كه در اختيار داشته به‌سوى «قرقيسيا» كه از شهرهاى مرزى شام بود فرستاد و محل فرماندهى خود را كه «هيت» و اطراف آن بود خالى كرد. معاويه با خبر شد و گروهى از لشكر خود را به آنجا فرستاد و منشأ مفاسدى شد.

امام عليه السلام در اين نامه كوتاه كميل بن زياد را مورد عتاب و سرزنش قرار داد كه چرا مرتكب اين كار خلاف شده و محلى را كه بايد از آن پاسدارى كند رها كرده و محلى را كه مربوط به او نيست بدون كسب اجازه از امام مورد حمله قرار داده است و نكاتى را به او گوشزد مى‌كند كه مى‌تواند سرمشقى براى همه سربازان و افسران اسلام باشد.

در آغاز نامه مى فرمايد: «اما (بعد از حمد و ثناى الهى) تضييع انسان چيزى را كه بر عهده او واگذار شده و اصرار بر انجام آنچه وظيفه او نيست يك ناتوانى آشكار و فكر باطل و هلاك كننده است»؛

(أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ تَضْيِيعَ الْمَرْءِ مَا وُلِّيَ، وَتَكَلُّفَهُ مَا كُفِيَ، لَعَجْزٌ حَاضِرٌ، وَرَأْيٌ مُتَبَّرٌ [١])

. منظور از «ما وُلِّىَ» منطقه «هيت» و منظور از «ما كُفِىَ» «قرقيسيا» و امثال آن‌

[١]. «مُتَبّر» اسم مفعول، از ريشه «تَبار» بر وزن «قرار» به معناى هلاكت گرفته شده، سپس به هر چيز بيهوده و بى‌اثر اطلاق شده است‌