پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٦ - شرح و تفسير احترام به عهد و پيمان از مهمترين واجبات است

ديگرى بوده) بنابراين بر او واجب است دليل روشنى بر اين ادعاى خود بياورد و گرنه بايد در آن چيزى كه از آن خارج شده بازگردد و به بيعت خود وفادار باشد».

در ادامه براى تأكيد بيشتر مى‌افزايد: «هيچ‌گاه نبايد قرار گرفتن در تنگناها به‌سبب الزام‌هاى پيمان الهى تو را وادار سازد كه براى فسخ آن از طريق ناحق اقدام كنى»؛

(وَلَا يَدْعُوَنَّكَ ضِيقُ أَمْرٍ، لَزِمَكَ فِيهِ عَهْدُ اللَّهِ، إِلَى طَلَبِ انْفِسَاخِهِ بِغَيْرِ الْحَقِّ)

. ممكن است گاهى عمل به عهدنامه‌اى واقعا مشكل آفرين باشد و مسلمانان را در تنگناها قرار دهد؛ ولى تحمل اين مشكلات بر شكستن پيمان كاملًا ترجيح دارد.

آن‌گاه امام عليه السلام به ذكر دليل آن مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «زيرا شكيبايى تو در تنگناى پيمان‌ها كه (به لطف خداوند) اميد گشايش و پيروزى در پايان آن دارى بهتر از پيمان‌شكنى و خيانتى است كه از مجازات آن مى‌ترسى. همان پيمان‌شكنى كه سبب مسئوليت الهى مى‌گردد كه نه در دنيا و نه در آخرت نمى‌توانى پاسخ‌گوى آن باشى»؛

(فَإِنَّ صَبْرَكَ عَلَى ضِيقِ أَمْرٍ تَرْجُو انْفِرَاجَهُ وَفَضْلَ عَاقِبَتِهِ، خَيْرٌ مِنْ غَدْرٍ تَخَافُ تَبِعَتَهُ، وَأَنْ تُحِيطَ بِكَ مِنَ اللَّهِ فِيهِ طِلْبَةٌ [١]، لَاتَسْتَقْبِلُ‌

فِيهَا دُنْيَاكَ وَلَا آخِرَتَكَ)

. اشاره به اينكه مشكلات آخرت در برابر مشكلات دنيا قابل مقايسه نيست و خشم پروردگار با هيچ چيز قياس نمى‌شود، بنابراين بايد تنگناها و مشكلات پيمانى كه بسته شده تحمل شود و بايد از پيمان‌شكنى كه مجازات الهى را در پى دارد پرهيز كرد كه نه تنها مجازات الهى را در پى دارد، بلكه در دنيا نيز اسباب سرشكستگى و بى‌اعتبارى است.

نمونه روشن اين مطلب حادثه‌اى است كه بعد از عهدنامه صلح حديبيه اتفاق‌

[١]. «طِلبَة» اسم مصدر و به معناى مطلوب است‌