مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٩٨ - رساله حاضر

عِلْمُهُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ؛ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله: حَلالٌ بَيِّنٌ، وَحَرَامٌ بَيِّنٌ، وَشُبُهَاتٌ بَيْنَ ذَلِكَ؛ فَمَنْ تَرَكَ الشُّبُهَاتِ نَجَا مِنَ المُحَرَّمَاتِ، وَمَنْ أخَذَ بِالشُّبُهَاتِ ارْتَكَبَ المُحَرَّمَاتِ وَهَلَكَ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُ‌[١].

شيخ ابراهيم كه شايد از شاگردان محدث عاملى باشد، شبهه‌اى را كه در معناى اين فقره داشته است سؤال كرده و شيخ حر به صورت مختصر به آن پاسخ گفته است.

در رساله نامى براى آن ذكر نشده است ولى در الذريعة اين رساله را جواب الشيخ ابراهيم حسنا معرفى كرده است و ما از همين نامگذارى تبعيت كرديم‌[٢].

بعد از جواب شيخ حر عاملى به اين سؤال، شيخ محمد رحيم بن محمد هروى، رد و ايرادى به پاسخ عاملى دارد.

هروى از شاگردان شيخ حر و صاحب كتاب انيس المستوحشين در اخبار و احاديث است كه به مشرب اخبارى‌ها نوشته شده است‌[٣].

نسخه‌اى از اين كتاب در كتابخانه آستان قدس رضوى عليه السلام نگهدارى مى‌شود[٤].

آقا بزرگ تهرانى احتمال داده است بيان شيخ انصارى در فرائد الاصول در تنبيه دوّم از تنبيهات شبهه تحريميه موضوعيه كه اشاره به كلمات محدث عاملى در اطراف اين روايت كرده است، برگرفته از همين رساله يا فوائد الطوسيه باشد.

اما شيخ انصارى برخى كلمات شيخ حر عاملى را نقل كرده است كه در رساله حاضر نيست و عيناً در فوائد الطوسيه آمده است، لذا مشخص است كه شيخ انصارى آن مطالب را از فوائد الطوسيه نقل مى‌كند[٥].

تنها دست‌نوشته‌اى كه از اين رساله مى‌شناسيم، نسخه موجود در كتابخانه ملى است كه ضمن مجموعه مفصلى نگهدارى مى‌شود.

[١]. الكافي، ج ١، ص ٦٨، ضمن ح ١٠.