مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٣٤٣ - آثار حديثى

٧. شرح حديث «هل رأيت رجلًا ...»

اين حديث داراى مباحث بلند معرفتى بوده و مورد دقت و توجه تعدادى از دانشمندان قرار گرفته است. از كسانى كه آن را شرح كرده‌اند ميرزاى قمى است‌[١].

قديمى‌ترين نسخه اين شرح كه به زبان عربى تدوين شده، در كتابخانه آستان قدس رضوى با تاريخ كتابت ١٢١٥ ق است.

همين نسخه داراى حاشيه‌اى از «جعفر» نامى بر كلام شارح است‌[٢].

همچنين آقا بزرگ تهرانى در معرفى اين اثر از حاشيه ملاعلى نورى (د ١٢٤٦) بر شرح ميرزا و ايرادات حكيم به ايشان نام برده است‌[٣].

٨. شرح حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربّه»

شرح فارسى مختصرى بر حديث مشهور معرفت است و تصحيحى از آن در مجله وحيد به چاپ رسيده است‌[٤].

٨. شرح خطبة البيان‌

خطبه مشهورى است كه به امام اميرالمؤمنين عليه السلام نسبت داده مى‌شود و همه يا بخش‌هايى از آن در منابع مختلف خاصه و عامه آمده است‌[٥].

اين خطبه همواره مورد شرح و ترجمه و يا حل و نقد بوده است‌[٦].

از كسانى كه اين روايت را مورد كنكاش قرار داده‌اند، محقق قمى است. ايشان در مورد انتساب خطبه به حضرت امير عليه السلام فرموده‌اند:

اين خطبه در مصادر حديثى كهن مانند: كتاب‌هاى كلينى، شيخ صدوق، شيخ مفيد، سيد مرتضى و سيد رضى ذكر نشده، جز آن‌كه برخى از دانشمندان شيعى،

[١]. الذريعة، ج ١٣، ص ٢٠٩.