تبليغ در قرآن - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٣٢
گام به گام و مرحله به مرحله به پيش ببرد و طبيعى است كه هر يك از مراحل تبليغ، هدف خاصّى را مدّ نظر دارد و مىتوان گفت: عمليات پيام رسانىدينى، بهطور كلى سه نوع هدف را دنبال مىكند؛ اهداف ميانى و كوتاه مدت، اهداف عالى و دراز مدت، و هدف نهايى. در اينجا هر يك را به اختصار توضيح مىدهيم.
الف- اهداف ميانى منظور از اهداف ميانى يا كوتاه مدّت، اهدافى است كه با تبليغ ابتدايى و در زمان نخستين تبليغ در نظر گرفته مىشوند و حتّى مبلّغ مىتواند نتيجه كار خود را ببيند و ارزيابى كند؛ دست كشيدن از شرك و كفر، روى آوردن به توحيد، پرستش خالصانه خدا، گردن نهادن دين خدا و مانند آن را مىتوانيم از جمله اهداف ميانى به حساب آوريم.
در قرآن مجيد دو جمله «اعْبُدُوا اللَّهَ» و «وَ اطيعُونِ» سخن اوليه بيشتر پيامبرانى است كه نامشان در قرآن آمده «١» و بر عبادت خداى يگانه و پيروى از پيام آوران او تأكيد شده است چنانكه نخستين شعار پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله «قولوا لا اله الا الله تفلحوا» بود. همچنين آيات متعددى از قرآن با كافران و مشركان و اهل كتاب سخن گفته است.
اهداف و تعابير ياد شده را مىتوان به عنوان «اهداف كوتاه مدّت» محسوب كرد كه جملگى، بسان تابلوهاى زيبا و روشن، در راه رسيدن به «هدف نهايى»- يعنى قرب الهى- نصب شدهاند.
امير مؤمنان عليه السلام نيز در نخستين خطبه نهجالبلاغه به برخى از اهداف تبليغى انبيا اشاره كرده، مىفرمايد:
«وَاصْطَفى سُبْحانَهُ مِنْ وَلَدِهِ انْبِياءَ اخَذَ عَلَى الْوَحْىِ ميثاقَهُمْ وَ عَلى تَبْليغِ الرِّسالَةِ امانَتَهُمْ ... فَبَعَثَ فيهِمْ رُسُلَهُ وَ واتَرَ الَيْهِمْ انْبِياءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ ميثاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِىَّ نِعْمَتِهِ وَ يَحْتَجُّوا عَلَيْهِمْ بِالتَّبْليغِ وَ يُثيرُوا لَهُمْ دَفائِنَ الْعُقُولِ وَ يُرُوهُمْ آياتِ الْمَقْدِرَةِ ...» «٢»