دقت در آيات مكّى و مدنى قرآن مجيد، اين حقيقت را روشن مى‌سازد كه گروه نخست، متضمّن كليات پيام به شكل اجمالى است و گروه دوم به تشريح و تفصيل همان كلياتى پرداخته كه در آيات مكّى آمده است. علاوه بر اين، آيات مدنى نيز در بيان احكام از روش تدريجى تبعيت كرده است. «١» به‌طور مثال:
تحريم شراب در پنج مرحله و در آيات مكّى و مدنى به تدريج ابلاغ شد؛ نخست در آيه ١٦ سوره نحل (مكّى) به‌طور مجمل به مستى شراب اشاره كرده و آن را در مقابل رزق حسن قرار داده و تفهيم كرده كه مستى، رزق حسن نيست.
در مرحله دوم در آيه ٧ سوره اعراف (مكّى) اعلام مى‌كند كه خداوند «اثم» را حرام كرده است.
سپس در آيه ٢١٩ سوره بقره (مدنى) تصريح مى‌كند كه شراب مصداق بارز «اثم» است.
در مرحله چهارم در آيه ٤٣ سوره نساء (مدنى) اعلام كرد كه در حال مستى نبايد به نماز ايستاد.
و در نهايت به‌طور صريح، حكم قطعى تحريم را در آيه ٩٠ سوره مائده (مدنى) نازل‌كرد:
«يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا انَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وِالْانْصابُ وَالْازْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، شراب و قمار و بتها و ازلام (بخت آزمايى) پليد و از كارهاى شيطان است، از آنها دورى گزينيد تا رستگار شويد.
سلمان فارسى مى‌گويد: «نمازهاى واجب، ابتدا دو ركعتى بود و پيامبر صلى الله عليه و آله در مكه نماز را دو ركعتى به جا مى‌آورد. وقتى به مدينه هجرت كرد نيز مدتى دو ركعتى به جاى‌آورد تا اينكه بر برخى از نمازها افزوده شد.» «٢» طبق آيه‌هاى ١٥٦ سوره اعراف، ٣ سوره نمل، ٤ سوره لقمان و ٧ سوره فصّلت- كه‌