ويژگيهاى تاريخى قرآن: چنان‌كه روشن است، پديده تاريخ، امروزه جايگاه خاصّى در علم رايج دنيا به خود اختصاص داده و داراى رشته‌ها و كرسيهاى متعدد و گوناگونى در آموزش عالى دنياست، مبانى، منابع، اهداف، انگيزه‌ها و ديگر مسائل اصلى و جنبى تاريخ ملّتها ممكن است مشترك يا متمايز باشد- كه در جاى خود مورد بحث قرار مى‌گيرد- ولى تاريخ‌نگارى قرآن، سبك خاص خود را دارد و از ويژگيهاى زير برخوردار است: از ديدگاه قرآن، اصول همه اديان الهى، مشترك بوده، همه پيامبران، مردم را به مبدأ و معاد فراخوانده‌اند و برنامه يك زندگى پاك را براى آنان، مطرح كرده‌اند.
همه فرستادگان الهى، با اخلاص و پشتكار وصف‌ناپذيرى مردم را به حقيقت توحيد و ايمان به معاد دعوت كرده‌اند و هيچ‌گونه كوتاهى از سوى آنان صورت نگرفته است.
مستكبران و مرفّهان بى‌درد، با اصرار بر كفر و شرك و توسّل به زور و تزوير و تمسك به تقليد كوركورانه در برابر پيامبران مقاومت كرده‌اند و انگيزه همه آنها چيزى جز دنياپرستى نبوده است.
در مصاف حق و باطل، حق هميشه پيروز بوده گرچه حقمداران و حق‌طلبان در اقليت بوده‌اند و احياناً از نظر ظاهر شكست خورده‌اند، فرجام باطل‌گرايان نيز چيزى جز رسوايى و هلاكت نبوده گرچه چند صباحى بر اريكه قدرت تكيه زده‌اند.
سنّتهاى الهى به شكل واقعى و جاندار ترسيم شده و اثبات مى‌شود كه اين سنّتها تغييرناپذيرند و در نظام علّت و معمولى تكرار مى‌شوند.
قرآن با تأكيد بر دخالت ايمان در سرنوشت پيروزمند مؤمنان و شكست مفتضحانه مشركان و كافران، بر ابعاد وسيع توحيد تأكيد مى‌كند و ريزه‌كاريهاى آفرينش هدفدار را توضيح مى‌دهد.
تشريح امدادهاى غيبى در دو بعد مثبت و منفى، در دل مؤمنان اميد ايجاد مى‌كند و به آنان دلگرمى مى‌دهد؛ «وَ كُلّاً نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ انْباءِ الرُّسُلِ ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ ...» «١» ما هر يك از سرگذشتهاى پيامبران را برايت بازگو كرديم تا بدان وسيله دلت را محكم گردانيم.