تبليغ در قرآن - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٢٢٤
خلاصه پيامگزارى با هماهنگى سه محور عمده راهها، روشها و ابزار و وسايل تبليغى امكانپذير است.
١- راههاى تبليغ عبارتند از حكمت، موعظه، جدال احسن و خطابه.
قرآن مجيد بر ضرورت بهكارگيرى حكمت در تبليغ پيامالهى تأكيد كردهاست؛ تبليغ حكيمانه به دونوع:
رساندن پيام با براهين محكم و منطقى، و پيامرسانى با روشى حكيمانه و واقعبينانه تفسير شدهاست.
موعظه، بيانى است كه نفس شنونده را نرم و قلبش را رقيق مىكند. بزرگترين واعظ هستى، پروردگار عالم است و سراسر قرآن مجيد موعظههاى جاودان خداست، سپس انبيا و اوليا و مبلغان الهى از اين راه به دعوت بندگان خدا مىپردازند كه قرآن از آن به «موعظه حسنه» تعبير كرده است و خود نيز از عناصر مثبت و منفى در راه تبليغ سود جسته است.
بحث و جدل به سه نوع بد، خوب و خوبتر تقسيم مىشود و قرآن مجيد به مبلغان الهى دستور داده كه در تبليغ، نوع سوم را به كار ببرند تا با همفكرى و مناظره، حق را روشن كنند. جدال احسن، آداب و شيوههاى خاصى دارد كه مجادلهگر بايد آنها را مراعات كند.
خطابه نيز يكى از راههاى تبليغ است كه مبلغ بايد با فراگيرى اسلوب آن، بر كرسى خطابه قرار گيرد و به تبليغ پيام الهى بپردازد.
٢- در عمليات پيامرسانى، روشهاى پنجگانه زير حائز اهميت است:
الف- تدرّج؛ قرآن مجيد براى زدودن افكار جاهلى و خرافات و جايگزين كردن عقايد صحيح دينى، اين روش را به كار برده و آن را در سه محور پيام، انتخاب پيامگير و پيامگزارى مراعات كرده است. مجموع پيامگزارى اسلامى نيز طى سه مرحله دعوت زبانى، دعوت سلبى و جهاد انجام گرفته است.
ب- تكرار؛ اين روش با آثار گرانقدرى كه دارد، مورد استفاده قرآن مجيد قرار گرفته و در موارد فراوانى، بسيارى از معارف الهى را براى مخاطبان آن تفهيم كرده است.
پ- همراهى؛ روشى است كه بيشتر در مناظره با مخالفان كاربرد دارد و مورد استفاده قرآن و مبلّغان الهى قرار گرفته است.
ت- تداعى معانى؛ اين روش نيز به نيكوترين وجه در قرآن مجيد به كار گرفته شده و مطالب مهمى از طريق آن القا شده است.