تبليغ در قرآن - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٢١٠
در پرداخت و ارائه پيام دلنشين خدا مسائلى چون؛ فصاحت، بلاغت، آهنگ موزون، تاريخ، داستان و ضربالمثل، نمود بيشترى دارند كه هر يك را به اختصار توضيح مىدهيم.
١- فصاحت سخن فصيح بايد داراى شاخصهاى زير باشد؛ ضعف تأليف نداشته باشد. يعنى چينش كلمات برخلاف قواعد زبان نباشد.
تنافر نداشته باشد. بدين معنا كه اداى كلمات بر زبان گوينده سنگينى نكند.
داراى تعقيد نباشد، يعنى معناى صريح و روشن داشته باشد و از اشارات و كنايه دور از ذهن، خالى باشد.
تك تك كلمهها نيز فصيح باشند يعنى:
تنافر حروف نداشته باشند كه اداى آنها بر زبان سنگينى كند.
غرابت نداشته باشند، يعنى نامأنوس و غير متداول نباشند.
خلاف واژهگذارى زبان نباشند. «١» امير بيان، على عليه السلام به ويژگيهاى كلام نيكو اشاره كرده، مىفرمايد:
«احْسَنُ الْكَلامِ ما لا تَمُجُّهُ الاذانُ وَ لا يَتْعَبُ فَهْمَهُ الْافْهامُ» «٢» بهترين سخن آن است كه بر گوشها ناهنجار نيايد و اذهان از درك آن خسته نشوند. بدون ترديد چنين شاخصهايى در حد اعلاى آن با كلام الهى عجين شده و آن را به اوج شيوايى و رسايى رسانده است بهگونهاى كه با سهولت پنجره گوشها را در نورديده بر عمق جانها نفوذ مىكند و همانگونه است كه خود مىگويد:
«اللَّهُ نَزَّلَ احْسَنَ الْحَديثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِىَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ الى ذِكْرِ اللَّهِ ...» «٣»