تبليغ در قرآن - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ١٥٦
خلاصه اركان تبليغ عبارتند از: پيام، پيام دهنده و پيام گيرنده.
١- در تبليغ دينى، مبدأ پيام خداست كه در قرآن مجيد بهطور مستقيم و غير مستقيم مورد شناسايى قرار گرفته است.
ماهيت پيام الهى از محتوا، ويژگى و كارآيى خاصى برخوردار است كه به انضمام جايگاه مبدأ پيام، برترين پيام و منحصر به فرد است. حقانيت، قطعيت، متانت، جامعيت و جاودانگى از ويژگيهاى پيام الهى است. در حيطه كاربردى نيز از كارآيى افقى و عمودى برخوردار است و علل نفوذ آن عبارتند از قابليت استدلال، مطابقت با فطرت و پاسخ به نيازها و احساسات.
٢- پيامرسان يا مبلّغ از جايگاهى بس رفيع برخوردار است؛ پس از خداوند، پيامبران نقش اوّل پيامرسانى را ايفا مىكنند كه با آوردن بيّنات و كتاب آسمانى، ميان عالم ملك و ملكوت رابطه برقرار مىكنند، به امّتها هويت مىبخشند، اتمام حجت مىكنند و در همه كارهاى نيك، اسوه ديگران قرار مىگيرند.
مبلّغان غير معصوم نيز در راستاى تبليغ، جانشينان پيغمبرانند و بايد از ويژگيهاى زير برخوردار باشند، آگاهى و بصيرت، ايمان به هدف، اخلاص، نصيحت و امانت، شرح صدر، هماهنگى كردار و گفتار، تسليم در برابر حق، صبر و استقامت، صلابت و شجاعت و فروتنى و برخورد خوش.
مبلغ با آراستن خود به ويژگيهاى ياد شده، شرطهاى لازم مثبت را براى تبليغ پيام الهى به دست آورده است و فقدان يا كمبود هر يك به كارآيى تبليغ زيان مىرساند.
آلوده نبودن به خصلتهاى منفى نيز روى ديگر سكه ويژگيهاست كه مبلّغ بايد بدان متّصف باشد.
چنين وصفى نسبت به همه گناهان و زشتيها كارآيى دارد و مبلغ بايستى از همه بديها منزّه باشد بويژه خصلتهاى ناروايى كه باتبليغ ارتباط مستقيم دارد مانند؛ گروهگرايى، كتمان حق، عوامزدگى و مانند آن.
٣- مخاطب يا پيامگيرنده، ركن سوّم تبليغ است؛ نخستين مسأله در اين رابطه، شناخت مخاطب از سوى مبلّغ است كه بايد در ابعاد جامعهشناسى، روانشناسى، تاريخ، جغرافيا، فرهنگ، آداب و رسوم، نيازمنديهاى مادّى و معنوى، روحى و روانى و ... انجام گيرد.
دانستن جنسيّت و سنّ مخاطبان و سطح ايمان و آگاهى آنان، همچنين ظرفيت پيامگيران و