آینه یقین (ترجمه کشف الیقین) - علامه حلی - الصفحة ٧٣ - مبحث دوم در فضايل نفسانى على

علم تفسير از آن حضرت ممتاز بود.

دليل يازدهم [برترى و فضيلت على ٧ از ساير مردم‌] داستانهاى شگفت‌انگيزى است كه بر فضيلت بسيار آن حضرت دلالت دارد و گوياى كمال علمى اوست.

[١] يكى از آن داستانها، اين است كه: دو نفر به نزد آن حضرت آمدند كه در راهى همسفر شده بودند. در طول سفر يكى از آن دو نفر پنج عدد نان و ديگرى سه عدد داشت، براى رفع خستگى و صرف غذا در جايى نشسته و به غذا خوردن مشغول شدند، در آن حال شخص سومى از راه رسيد و با آنها هم غذا شد، پس از صرف غذا فرد سوم‌

[١]. ينابيع المودة، ص ٢٨٨ با اختلاف در لفظ، احقاق الحق و در ملحقات آن، ج ٨، ص ٧١ از برخى منابع مانند:

الاستيعاب، ج ٢، ص ٤٦٢؛ ذخائر العقبى، ص ٨٤؛ نزهة المجالس، ج ٢، ص ٢١١؛ تاريخ خلفاء سيوطى، ص ١٧٩؛ صواعق المحرقه، ص ٧٧؛ مفتاح النجا، بدخشى، ص ٧٧، خطى؛ و در ج ١٧، ص ٤٨٧ احقاق الحق، از تعداد ديگرى از علماى قوم؛ فضائل الخمسة، ج ٢، ص ٢٦٧؛ الرياض النضرة، ج ٢ ص ١٩٩؛ الاستيعاب، در حاشيه الاصابة، ج ٣ ص ٤١؛ ذخائر العقبى، ص ٨٤، با اختلاف در لفظ؛ ارشاد شيخ مفيد، ج ١، ص ٢١١، فصل هفتم از باب دوم با اختلاف در تعبير توضيح اين داورى به اين قرار است كه پنج عدد نان و ٣ عدد را به يك سوم ٣/ ١ تجزيه مى‌كنيم، سپس مقدارى را كه هر يك از آنها خورده‌اند حساب نموده و ما زاد بر مصرف آن دو تن كه شخص سوم آن را ميل كرده به نسبت مجموع هشت عدد نان و هشت درهمى كه شخص سوم داده است روشن خواهد شد:

مقدار پنج عدد نان نفر اوّل ١٥ ٣/ ١: ٥ مقدار سه عدد نان نفر دوم ٩ ٣/ ١: ٣ مجموع اجزاى هشت عدد نان ٢٤ ٩+ ١٥ مقدار مصرف هر نفر ٨ ٣: ٢٤ ما زاد از مصرف نفر دوم ١ ٨- ٩ ما زاد مصرف نفر اوّل ٧ ٨- ١٥ مقدار مصرف شخص سوّم ٨ ١+ ٧ در نتيجه شخص سوم يك سوم ٣/ ١ از مجموع سه عدد نفر دوم و دو عدد نان و يك سوم ٣/ ١ ٢ از مجموع ٥ عدد نان شخص اول را ميل نموده است، پس هفت درهم از آن هشت درهم در مقابل نان شخص اوّل و يك درهم از آن هشت درهم در مقابل نان شخص دوم واقع شده است.